در قالب يكى از مؤسسات علمى اين وزارتخانه ، تربيت كادر فنى و تخصصى شركت سهامى شيلات ايران را هماهنگ با سياستهاى آموزشى وزارت منابع طبيعى دنبال نمود . پس از برگزارى سمينار ماهى « خرداد 1346 » و ارائه مقالات و گزارشهاى متعدد علمى و فنى در زمينهء مسائل مربوط به ماهى و صنايع شيلات ، اهميت تأسيس آموزشگاه عالى ماهىشناسى و صنايع شيلات توجه مسئولين امر را به خود جلب نمود و پس از طى مراحل قانونى در مهرماه سال 1374 آموزشگاه عالى ماهىشناسى و صنايع شيلات در شيلات بندر انزلى تأسيس گرديد و تعداد 25 نفر از دانشجويان اين آموزشگاه بطور شبانهروزى تحت تعليم قرار گرفتند . به اين ترتيب شالودهء علمى صنايع شيلات براى نخستين بار پىريزى گرديد و طى مدت 4 دوره دوساله قريب صد نفر به عنوان تكنيسين صنايع شيلات در عرصهء فعاليتهاى مربوط به ماهى ، اهم برنامههاى توليدى و فنى را سازمان دادند و پس از آن همراه با فعاليتهاى مربوط به بهرهبردارى از منابع طبيعى ، ديدگاههاى حفاظتى و آموزشى نيز در سياست توليد و بهرهبردارى شيلات ظاهر گشت .
در سال 1346 همزمان با توسعه برنامههاى تحقيقاتى در محدوده شيلات ايران و تغيير مديريت اين مركز تحقيقاتى گروهى از افراد سپاه صلح آمريكا به عنوان همكاريهاى پژوهشى در انستيتوى ماهىشناسى صنعتى ايران بهكار پرداختند . با آغاز همكارى گروه مزبور نام اين واحد به « انستيتوى بررسيهاى علمى و صنعتى ماهى ايران » تغيير نام يافت .
قبل از تغيير مديريت در سال 1346 فعاليتهاى فنى انستيتوى ماهىشناسى به شرح زير بود :
1 - كنترل كيفى كالاى ماهى ( شامل خاويار ، ماهىدودى ، ماهى شور روناسى و ماهى منجمد ) .
2 - تعيين درجه خلوص نمك و اسيد بوريك و بوراكس ، جهت عملآورى خاويار .
3 - فعاليتهاى مربوط به تكثير مصنوعى ماهيان خاويارى و ماهى سفيد و ماهى آزاد .
4 - مطالعه پيرامون پرورش ماهيان تكثيرشده در استخرهاى پرورشى .
5 - بررسيهاى فيزيكى و شيميائى برخى از رودخانهها و آبگيرها .
6 - تهيه غذاى مناسب براى مصرف ماهيان پرورشى در مراحل مختلف رشد .
پس از تغيير مديريت و تعويض نام ، اين مركز تحقيقاتى به تقليد از مراكز تحقيقاتى غربى ، سازمانبندى جديدى يافت و بخشهاى تحقيقاتى : ليمنولوژى بيولوژى ماهى - ميكروبيولوژى و ايكتيوپاتولوژى تحت مديريت انستيتو بررسيهاى علمى و صنعتى ماهى ايران در اين مركز ، تأسيس گرديد . اين تغيير و تحول بدون برخوردارى از زمينههاى فرهنگى و تحقيقاتى نتوانست انگيزههاى تحقيقاتى را فراهم آورد لذا در اندك مدت تعداد زيادى از متخصصين و كارشناسان خود را از دست داد و مديريت اين مركز با كمك مشاورين سپاه صلح و برخى از دست عاملان آنها اين مركز را به عنوان يك واحد تبليغاتى شيلات مبدل ساخت ، بطوريكه مرتضى خطيبى مديرعامل وقت در يكى از بازديدهاى خود از اين مركز رسما اعلام نمود كه : اين واحد به عنوان يك مركز تبليغاتى تجارى تأسيس گرديد و ما هيچگونه توقع تحقيقاتى از اين مركز را نداريم !
به اين ترتيب متخصصين رشتههاى مختلف دانشگاهى كه هريك به شوق مطالعه و تحقيق در اين مركز گرد آمده بودند به تدريج واحد تبليغاتى « انستيتو بررسيهاى علمى و صنعتى ماهى ايران » را ترك گفتند و بوميان وابسته به منطقه ناچار كار خود را در اين مركز ادامه دادند .
آثار ناشى از سوء مديريت و اعمال خلاف مسئولين در اين واحد تحقيقاتى از جمله خريد وسايل آزمايشگاهى فرسوده از كمپانيهاى اروپائى و استفاده از امكانات ادارى در جهت هدفهاى شخصى ، گروهى از تحصيلكردههاى باقىمانده در اين مركز را عليه مديريت اين سازمان مهيا ساخت و موجب بروز اغتشاشات گستردهاى گرديد كه سرانجام با تغيير بافت سازمانبندى آن ، موقتا امتيازاتى را نصيب بازماندگان اين مركز ساخت و از آن پس با نام « سازمان تحقيقاتى شيلات ايران » فعاليتهاى خود را دنبال نمود . بحران ناشى از تعارض بين هدف و فعاليتهاى « سازمان تحقيقاتى شيلات ايران » همچنان ادامه يافت و هنگام برگزارى سمينار اقتصادى سال 1354 با حضور هيئت دولت در محل هتل سفيدكنار بندر انزلى همچون آتش زير خاكستر شعله كشيد و اولين اعتصاب غيرقانونى از نظر رژيم گذشته را سازمان داد .
ابتدا كاركنان سازمان تحقيقاتى شيلات ايران جهت نيل به اهداف خويش همپيمان شدند ، پس از آن همكاران خويش را در اداره كل شيلات گيلان به اين امر دعوت نمودند .
مأمورين امنيتى و حفاظتى هريك به طريقى در جهت فرونشاندن اين اعتصاب بسيج شدند ، ليكن هيجان اعتصابكنندگان بيش از آن بود كه با تهديد و تطميع مسئولين امنيتى تخفيف يابد . بدينترتيب كاروانى از كاركنان اعتصابى شيلات در حالى كه توسط مأمورين امنيتى و انتظامى تعقيب مىشدند به محل برگزارى سمينار اقتصادى هيئت دولت در هتل سفيدكنار بندر انزلى رهسپار شد .
قبل از ورود اعتصابيون پيشبينيهاى لازم توسط مأمورين ژاندارمرى استان گيلان در محوطه هتل سفيدكنار اعمال شده بود .
فرمانده ژاندارمرى استان گيلان در مقابله با اعتصابيون ابتدا روش خشونت را تجربه كرد ولى در برخورد با روحيه محكم اعتصابيون ضمن دعوت آنها به آرامش اعتصابيون را به محوطه هتل سفيدكنار هدايت نمود .
مقارن ساعت 10 صبح جلسه سمينار اقتصادى هيئت دولت با مشاهده اعتصابيون تعطيل گرديد و مديرعامل وقت شيلات به منظور جلوگيرى از پىآمدهاى نگرانكننده اين حادثه به قصد سازش با اعتصابيون به سوى آنان عزيمت نمود ليكن بدون هيچگونه موفقيتى مجبور به بازگشت شد . امير عباس هويدا نخستوزير وقت در برخورد با اين رويداد به وزير كشاورزى ( مهندس روحانى ) و مديرعامل شيلات ( مرتضى خطيبى ) مأموريت داد تا جلسهاى از نمايندگان اعتصابيون در سالن فرودگاه رشت ترتيب دهند كه با حضور ايشان مذاكره مستقيم صورت گيرد . به دو نفر از نمايندگان سازمان تحقيقاتى شيلات ايران كه به اين منظور قبلا تعيين شده بودند يك زن و سه مرد ديگر بطور داوطلب اضافه گرديدند و مذاكره بين نمايندگان اعتصابيون و وزير كشاورزى
كتاب گيلان ( فارسى ) — صفحة 298
مساهمون: ابراهيم اصلاح عربانى
ص٢٩٨