حتى باكتريها و قارچها بوده است كه هركدام در زنجيرهء غذائى اكوسيستم داراى سهم مؤثرى هستند . مجموع ملاحظات مذكور از يك سو و تخريب جنگلها و كاهش كمى و كيفى آنها ، به علل مختلفى كه شرح داده خواهد شد ، از سوى ديگر سبب گرديد كه از اوائل قرن حاضر موضوع حفاظت و بهرهبردارى اصولى و علمى از جنگلها و احياء و توسعه آنها در كليه كشورهاى جهان به تناسب سطح فرهنگ و دانش و آگاهى مردم مورد توجه مسئولان و برنامهريزان قرار گيرد .
بعد از پايان جنگ دوم جهانى و تأسيس سازمان ملل متحد و سازمان خواروبار و كشاورزى جهانى
( FAO )
وابسته به آن ، جامعه بين المللى همصدا و همسو براى نجات جنگلها قيام كرده تهيه و اجراى برنامههاى اصولى و همه جانبه را وجهه همت خود قرار داد .
بر اساس تنظيم و امضاى عهدنامههاى مختلف و توسعه و گسترش همكاريهاى بين المللى طى سه چهار دهه اخير رفتار و برخورد انسان ، كم و بيش در اكثر كشورها ، بر طبق اصول علم جنگلدارى « 2 » و قوانين جنگلشناسى استوار بوده است .
جنگلشناسى به عنوان يك علم و فن اجازه مىدهد تا انسان ضمن شناخت دقيق اجزاء عناصر و محيط جنگل و سرشت و توان آن بتواند با خسارات ناشى از بهرهبرداريهاى نادرست و دخالتهاى نابجا در جنگل مقابله نموده بقاء و حفظ و تكثير آن را استمرار بخشد و آهنگ شتابان تخريب محيط زيست و اكوسيستمهاى وابسته به جنگل را مهار كند .
جنگلدارى علمى هم اصول درست برنامهريزى ، برآورد موجودى ، روشهاى سازگار بهرهبردارى ( قطع و خروج چوب از جنگل ) و شيوههاى مناسب تجديد حيات را براى انواع جنگلهاى پهنبرگ و سوزنىبرگ ، طبيعى و دستكاشت ، كوهستانى ، نيمه كوهستانى و دشتى را با توجه به عوامل محيط و ملاحظات اقتصادى - اجتماعى « 3 » ترسيم و تنظيم مىنمايد .
اثرات مفيد و مثبت جنگل در كره حياتى و فوايد بىشمار آن در معيشت انسان و نيز احساس نگرانى عميق عمومى از سرنوشت و آيندهء تاريك اين منبع ارزشمند خدادادى جامعه جهانى را واداشته كه هرازگاهى كنفرانسها ، سمينارها و كنگرههائى در سطح ملى و منطقهاى و بين المللى تشكيل داده ضمن بحث و تبادل نظر دربارهء مسائل گوناگون مربوط به جنگل به توافقها و قراردادهاى جديدى براى حفظ جنگلهاى جهان نايل آيد .
بزرگترين و معروفترين اين مجامع كنگرهء جهانى جنگل است كه اولين آن در سال 1926 در رم پايتخت ايتاليا تشكيل شد . اين كنگره عظيم جهانى هر چهار سال يك بار در يكى از كشورهاى عضو سازمان ملل متحد تشكيل مىشود .
آخرين ( دهمين ) كنگرهء جهانى جنگل از 26 شهريور تا 4 مهرماه 1370 تحت عنوان « جنگل ميراثى براى آيندگان » با شركت 2500 نفر از متخصصان ، دانشمندان ، محققين و مسئولان 126 كشور جهان ، از جمله ايران ، در پاريس پايتخت فرانسه برگزار شد .
رئوس مهمترين مسائل مورد بحث و توافق در اين كنگره عبارت بودند از اجراى جنگلدارى پويا و چندمنظوره در جنگلهاى جهان - طراحى جامع و فراگير براى جنگلها - تلاش براى حفظ پيوستگى ارگانيك و سيستماتيك جوامع جنگلى كرهء زمين و جلوگيرى از انفصال و گسيختگى ارتباط سيستماتيك آنها ، حفظ تنوع زيستى « 4 » و تعدد گونهها در اكوسيستم زيست كره - توجه به فرآوردههاى فرعى ( غيرچوبى ) جنگلها به منظور كمك به ارتقاء سطح زندگى جوامع روستانشين و جنگلنشين - توسعه برنامههاى احيائى ( جنگلكارى ) - اصلاح تكنولوژى و بهبود مكانيزاسيون به منظور بهرهبردارى بهينه ( كم كردن ضايعات ) از جنگلها ، توسعه سيستمهاى مختلط توليد چوب ، علوفه ، زراعت و كشاورزى « 5 » بهويژه در كشورهاى فقير و درحال رشد - توجه بيشتر به جنگلهاى مناطق حاره ، خشك و بيابانى - تأسيس بنيادهاى مالى و قانونگذارى منطقهاى و بين المللى براى حمايت از جنگلها - آموزش جنگلنشينان و روستائيان براى شناخت نقش و ارزش جنگل و مشاركت دادن آنها در طرحهاى جامع جنگلدارى - تخصيص كمكهاى مالى و تكنولوژيك از طرف كشورهاى غنى و پيشرفته و سازمانهاى بين المللى به كشورهاى درحال رشد - تقويت همكارى بين المللى و نهادهاى موجود به منظور كمك به تهيه و اجراى طرحهاى حفظ - بهرهبردارى ، توسعه و احياء منابع جنگلى كشورهاى فقير و عقبافتاده - ترويج اصول جنگلشناسى و جنگلدارى علمى و سرانجام كمك به حل مشكلات اقتصادى و اجتماعى مبتلا به اين جوامع .
مساحت جنگلهاى گيلان
محققان ، پيدايش جنگلهاى گيلان را مربوط به دوران سوم زمينشناسى مىدانند ؛ برخى از گونههاى جنگلهاى مزبور نظير انجيلى و شبخسب و ليلكى امروزه به صورت فسيل در اروپا ديده مىشوند . اين جنگلها بهطور كلى در حوزهء 29 آبخيز اصلى و چند آبخيز فرعى - كه آب آنها به درياى خزر مىريزد - قرار دارند . داخل هر آبخيز غير از جنگل ، شمارى از مراتع و محوطههاى مسكونى نيز ديده مىشوند .
دامنهء گسترش جنگل در استان گيلان در گذشتهء نهچندان دور از كنار ساحل ( 26 - متر ارتفاع ) تا نقاط مرتفع فوقانى البرز ( 2000 متر ارتفاع ) بوده است .
در مجموع جنگلهاى گيلان فاقد فصل خشك حياتى در سال مىباشند ولى تقليل بارندگى در مناطق مرتفع مانع گسترش جنگلهاى صنعتى شده و در نتيجه تيپهاى نباتى مخصوص شرايط اقليمى در اين مناطق استقرار يافتهاند كه از لحاظ اقتصادى ارزش چندانى ندارند .
اصولا تعيين كميت و كيفيت دقيق مساحت و عرصه منابع طبيعى پايا از جمله جنگلها و مراتع كشور ما كارى سخت و دشوار است كه نمىتواند با صحت و دقت علمى توأم باشد زيرا جنگلبانى و جنگلدارى علمى در ايران سابقهاى اندك دارد كه به نيم قرن نيز نمىرسد و از سوى ديگر هنوز
هامش
( 2 ) .Sylviculture .( 3 ) .Socio - economique .( 4 ) .Biodiversite .( 5 ) .Agroforesterie .