بعدا او را آلوده مىسازد . سپس به رباعى « خان اعظم الشأن عبيد الله خان سلمه الله » استناد مىكند : هركس كه به نفس خويش قادر نبود . در مذهب عشق طاهر نبود . . . و بدينگونه 12 رباعى عبيد الله خان ( 940 - 946 ق / 1534 - 1540 م ) را گزارش مىكند . به نثر آميخته به نظم . روى هم رفته سيروسلوك است با سربندهاى « اى طالب صادق » .
آغاز : الحمد لله الذى طهر قلوب الطالبين العاشقين بنور تجليات . . . اما بعد ، قال النبى كل مولود يولد على الفطره .
مشترك 3 / 1613 ( 3 نسخه ) ، همانجا 7 / 676 ( 1 نسخهء ديگر ) ؛ نفيسى 1 / 400 نمايه 32 كار او از آن ميان « رسالهء در شرح كل مولود يولد على الفطره » .
دايرة المعارف ش 15 / 267 عكسى ؛ نشريه 8 / 67 نسخهء لنينگراد ، همانجا 9 / 156 نسخهء ازبكستان .
ازبكستان ، تاشكند 2 / 248 « رباعيات عبيدى ، شرح » ، همانجا 6 / 527 ؛ تاشكند ، فارسى ، ( بيرونى ) ( 1 ) 2 / 79 « رسالهء ابيات » ( 10 نسخه ، كهنترين آنها : 1 - 997 ق ، 2 - 1134 ق . . . ) ؛ استانبول ، دانشگاه 294 « شرح رباعيات عبيد الله » ؛ فرهنگستان ، نامگو 1 / 329 ؛ تركيه ، مغنيسا 214 ؛ گنج 3 / 1508 ش 1401 و نيز 2262 و 9087 ؛ مرآت العلوم 2 / 133 ؛ نوشاهى ، موزه 226 .
* شرح رباعى خواجه بهاء الدين نقشبند .
از سيد محمد فرزند خواجه شاه بلخى سمرقندى ، كه « بازار عاشقان » ( هف ) را در 1000 ق / 1 / 1592 م نگاشته است . گزارش رباعى زير ، كه به استخاره پى برده از خواجهء نقشبند ( د 791 ق / 1389 م ) است :
قومى مشككند و قومى به يقين - * قومى دگرى فتاده ، اندر ره دين -
ناگاه منادى برآمد ز كمين - * كاى بىخبران ، راه نه آن است و نه اين .
در رباعيات خيام چيزى به مانند آن آمده است :
قومى متفكرند اندر ره دين - * قومى به گمان . . .
آغاز ، حمد له . قومى مشككند و قومى به يقين . . . جناب مخدومى و سيدى . . . خواجه سيد محمد روح الله . . . مىفرمودند ، كه با وجود پيرى مأمور شديم .
مشترك 3 / 1610 .
نوشاهى ، موزه 228 .
* شرح رباعيات خواجهء پارسا .
رباعىها از خواجه محمد پارسا ( 817 - 898 ق / 1414 - 1493 م ) بخارايى . گزارش گويا از عبد الرحمان جامى ( - سخنان خواجه محمد پارسا ، هف ) .
آغاز : بعد از گشايش متعال به ستايش خجسته بال ملك متعال . . . اين چند بيت از انفاس قدسيه طريقت .
نسخهها 2 / 1236 ؛ اعلام 1 / 413 جامى ؛ مشار ، مؤلفين 3 / 798 براى كارهاى چاپيش .
ملك 8 / 95 ، ش 12 / 4795 .
* شرح رباعيات خواجه خورد ( خرد ) .
متن رباعىها و گزارش آنها از خواجه محمد عبد الله دهلوى ، معروف به خواجه خورد ( در برابر برادر ديگرش كه معروف به خواجه كلان است ) فرزند خواجه باقى بالله ( - شرح رباعيات باقى بالله ) . كه دو سال پيش از مرگ پدر