واژهشناسى :
صورت حاضر يوان در زبان فارسى صاحب معنا نيست ولى اگر توجه كنيم كه حرف « ى » مبدل از « ه » است « 1 » بنابراين واژه به صورت « ه + او + ان » درمىآيد و تلفظ آن هوان و يا يوان است . جزء اول « ه » در تلفظ « هو » به معناى خوب است ، همان است كه در اوستايى به معناى خوب بوده و در زبان فارسى نيز رايج است و جزء دوم « آو » همان كلمهء آب است كه باز در فارسى رايج است و جزء سوم آن علامت كثرت و نسبت است . بنابراين واژهء « هوان » به معناى خوش آب يا خوشابه است و با اين تركيب صدها نام در اطراف كشور هم با جزء اول هو و هم جزء دوم خوش « 2 » نامبردار مىباشد .
توضيح آنكه مىشود يوان صورت ديگرى از « جوان » باشد و با اين كلمه نيز نامهاى بسيار در اطراف ايران نامبردار است .
يوزوك
Yuzuk
اين واژهء شگفت و ناشناخته نام ديهى است كوچك در دهستان برزآوند اردستان . در اين ديه در سال 1345 فقط 4 سر انسان زندگى مىكردهاند و شايد اينك متروك باشد . « 3 » يا از لحاظ كوچكى و حقارت باز هم تنزل كرده باشد . در اين ناحيه كه تمام آن قنات آب است به علت قلت بارندگى و پيش آمدن بيابان ، كه سخت ديهها و زيستگاهها را تهديد مىكند ، ديهها متروك و مردم آن پراكنده مىشوند و از اينگونه ديهها فراوان است . من خود آن را نديدم و از حالت فعلى آن آگاه نيستم و بيشتر مىپندارم كه متروك افتاده باشد . ناحيهء برزآوند اردستان به حكم وجود نامهاى كهن و شيوهء زندگانى قديم و دلايل تاريخى و آثار باقى ماندهء بسيار و گويشهاى مخصوص اطراف ( نطنز و كهنگ و ابو زيدآباد و فريزند و ابيانه و . . . ) يكى از مراكز مهم تمدن و سكونت آريايىها و حضارت ايران بوده است ولى اينك وضع عمومى آن ديهها چنين است ، ازاينرو ما هم دامان سخن را فراهم چيده به نام آن مىپردازيم كه
هامش
( 1 ) - ن . ك . به : برهان قاطع مقدمهء مؤلف و فاتحهء حرف « ى » گفتار بيست و هشتم و همچنين فاتحهء حرف « ى » در لغتنامه .
( 2 ) - ن . ك . به : فرهنگ آ . م . م . ذيل حروف « هو » ، « ه » و « خ » و از آن جمله هويه و خوشاب و قريه .
( 3 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 4 .