نواحى آن از مراكز تمدن كهن ايران بوده است . خود واژهء يزد « 1 » و همچنين واژههاى كهن ديگر در اطراف دهستانهاى آن با زبان گويا شهادت مىدهند بر قدمت تمدن و حضارت اين ناحيه ، هنوز نشان تمدن مبنى بر اكتفا به نفس بر ساكنان يزد در اطرافش آشكار است .
اخلاق مستحكم ، طبيعت زيبا ، مردم پرتوان و زحمتكش و هنرمند همهء بقاياى آن تمدن پويا بوده است . دربارهء اين ديهها و نواحى يزد به مناسبات و به تفاريق مختلف گفتوگو كردهايم . تفصيل مقال در اينجا لزومى ندارد و مىپردازيم به شناسايى واژهء نام اين ديه كه خود بازگو كنندهء قدمت و سابقهء تمدن آن است .
واژهشناسى :
در تقطيع آشكار مىشود كه هنزا از دو جزء « هن + زا » تشكيل شده ، با جزء اول « هن » آشنا هستيم ، همان است كه در واژههاى ديگر داشتهايم و همه به معناى خانه است . « 2 » و اما جزء دوم را از ريشهء « زايش » به معناى زه و آب قنات و در صورت كلىتر قنات است و چون در نگارش پهلوى « آ » و « ه » هر دو يك علامت دارد ، بنابراين « زا » و « زه » دو صورت از تلفظ يك كلمهاند و هنزا همان « هنزه » نيز هست و « زه » را ديدهايم كه به معناى قنات و آب قنات است و بنابراين هنزا به معناى خانهء آب و قريهاى كه آب كافى دارد و زايش آب آن پسنديده است .
هنگره
Hangare ( h )
هنگره ديهى است در دهستان بنادكوك يزد كه كوچك است و در سال 1345 فقط 7 نفر جمعيت داشته است . « 3 » دهستان بنادكوك يزد از لحاظ جمعيت ديهى فقير ولى از لحاظ كثرت و تعداد ديهها غنى است . ديه بزرگ آن ، بنادكوك ديزه است كه 1406 نفر جمعيت دارد و از آنكه بگذريم ديه بزرگش توران پشت ، دولتآباد و كهدوئيه است كه به ترتيب 517 و 871 و 607 نفر جمعيت در سرشمارى آن سال داشته است . ولى بههرصورت چه كوچك و چه بزرگ ، همانطور كه از نام ديهها پيداست ، اين ناحيه كه با هنر بزرگ ايرانى
هامش
( 1 ) - به همين عنوان در اين فرهنگ .
( 2 ) - ن . ك . به عنوان هنجن و هنو و هندرستان و غيره در همين فرهنگ .
( 3 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 102 .