به نام آن .
واژهشناسى :
هامانه از دو جزء « هامان + ه » تركيب يافته است و بىشك اين واژه فارسى است . برهان قاطع مىگويد اين لغت عجمى است و اگر در داستانهاى اسرائيلى وارد شده و نام وزير فرعون قرار گرفته است از يكسو موجب تعجب است و از سوى ديگر دليل گسترش ادب و فرهنگ فارسى است . برحسب اين داستانها هامان وزير فرعون است ، ولى در تاريخ ايران وزير اول خشايار شاه پادشاه ساسانى است و برحسب روايات تاريخى با يهود روابط ناپسند پيدا كرد و در صدد قتل يهوديان كشور برآمد و از پادشاه فرمانى گرفت تا يهوديان را در تمام ممالك فارس به قتل برساند ولى استر زن يهودى خشايار شاه فرمان لغو آن را بگرفت و از آن پس هامان را بر همان دارى كه براى كشتن مردخاى ساخته بود به دار آويختند . اين داستان در آيينهاى اسرائيلى آمده و يهوديان عيد مخصوصى را به نام « فوريم » به يادبود اين واقعه دارند كه براى خلاصى يهود جشن مىگيرند . « 1 » و جزء سوم « ه » علامت نسبت است ( مردانه ، زنانه ) يعنى مانند آنها .
هبّاد
Habb d
هبّاد ( حبيبآباد ) - جلگهء گستردهء برخوار در شمال اصفهان ديههاى بزرگ ، معتبر و بسيار آباد و كهن دارد . خود ناحيه همچون نامش ( رجوع كنيد به نامواژهء برخوار ) قديمى است و اين ديههاى كهن در اين سرزمين روزگار كهنى را به خاطر مىآورد كه ايرانيان از زير خاك آبهاى بزرگى پديد آورده و ديههايى را چون سين ، گز ، دستگرد ، هبّاد ، كربكند و آذرمناباد « 2 » برآوردهاند . يكى از اين جمله ديهى است كه امروز آن را حبيبآباد مىخوانند ولى همهء دلايل و ظواهر امر نشاندهندهء قدمت آن است . نخست آنكه ديهى است بزرگ كه در سال 1345 جمعيت آن 4142 نفر بوده است « 3 » و از اين لحاظ در درجهء اول و يا دوم ديههاى
هامش
( 1 ) - ن . ك . به : قاموس كتاب مقدس ، ص 918 و برهان قاطع ذيل همين واژه .
( 2 ) - ن . ك . به : اين نامواژهها در همين فرهنگ .
( 3 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . فهرست ديههاى برخوار ، ص 22 .