نزولات آسمانى رو به فنا و نابودى دارد . بههرصورت اين ناحيهء اردستان كه از نقاط بسيار كهن سكونت و تمدن آريايى بوده اينك وضعى چنين دارد و همهء آنچه در اين نواحى اصيل است از گويش مخصوص و كيفيت معيشت و ساختمان و زندگانى همهچيز در سرازيرى فنا رو به نابودى است ولى نام باشكوه آن براى ما ارجمند است و پرارزش .
ببينيم واريان يعنى چه ؟
واژهشناسى :
فورا تذكر دهيم كه اين نامواژه را با وارنيان گلپايگان اشتباه نكنيم براى آن عنوان جداگانه منعقد داشتهايم . واريان از سه جزء « وار + ى + ان » تركيب مىشود . جزء اول « وار » همان صورت تطور نيافتهء پهلوى « بار » است چون بار در پهلوى به همين صورت نوشته مىشود و بار معنايى بسيار دارد . « وار » معادل « بار » معادل « بر » معادل « باره » ( از لحاظ معنا و بسيارى مشابهات ديگر ) در فارسى رايج است . « بار » به معناى « بر و حاصل » همچنانكه در براآن و برومند و بسيارى ديگر داريم . درختان باردار و بسيارى امثلهء ديگر همه نشان اين است كه بار به معناى سود و درآمد و حاصل است و جزء دوم « ى » علامت نسبت است . پس « وارى » به معناى جايى است كه سود دارد و « ان » همانطور كه مىدانيم و در بسيارى از نامواژهها ديدهايم علامت كثرت و نسبت است بنابراين واريان يعنى محلى كه داراى بار و بر و سود است .
وازهبز
V ze ( h ) boz
وازهبز ديهى است كوچك در دهستان جوشقان در سال 1345 اين ديه 29 نفر جمعيت داشته است . « 1 » در ناحيهء جوشقان اعلام كهن و قديمى به حكم قدمت محل بسيار است و خود واژهء جوشقان همانند ساير ديههاى ديگر بر قدمت آن گواهى مىدهد ، قوم آريايى كه در طى مهاجرت خودشان در جستوجوى آب به زير زمين رفته ، كاريزها كنده ، و آبها درآورده و كوشكها و مزارع و آباديها پديد آورده و ساختهاند ( واژهء جوشقان ، از « كوشك » آمده است - « كوشكآن » - « جوسقآن » - جوشقان ) ، در اين ناحيه نيز به جستوجوى آب رفتهاند و تمام ناحيه قنات آب است و با قلت نزولات آسمانى آب آنها كم شده و عموما
هامش
( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 29 .