عنوان كه همه با اين ريشههاى دلكش شروع مىشود من دريافتهام كه در اينها معنى آب وجود دارد . چنان كه واژهء « نياسر » يعنى سرآب و واژهء « سراب » نامى است كه در ايران شايد قريب به يكصدبار نام امكنه و ديهها قرار گرفته است . از جمله سراب ( باختران ، بروجن ، بيجار ، بيرجند ، لنجان ، سراب ، فردوس ، مهاباد ) و بسيارى ديگر و همه نشان مىدهد كه واژهء « نياسر » درست معادل « سرآب » است . و مىدانيم كه آرياييان علاقه داشتهاند نام خوشايند آب را به صور مختلف در اين سرزمين خشك و كمآب بياورند ، چونكه فقط آب ارزش دارد و موجب آبادانى است ، روى امكنه و زيستگاههاى خود بگذارند . حقيقت آنكه اساسا در زبان حاضر و همچنين در زبان بنياد معناى آب در صورت « نى » و « نا » و « ناو » وجود دارد . « نا » اصلا به معناى آب است و بيشتر آن را با نم استعمال مىكنند چنان كه منوچهرى گويد :
تا باغ پديد آرد برگ گل نيسانى * تا باد فرو ريزد نا و نم آزارى « 1 »
و در « ناو » و « ناوه » و « ناخدا » معادل ناوخدا و ناودان و نازار و ازنا و بسيارى ديگر از واژههاى زبان فارسى اين معنى آشكار و هويداست ، بنابراين مقدمه كه گفته شد شكى باقى نمىماند كه در دو واژهء نيه و نىنى كه گاهى آن را نهنى هم تلفظ مىكنند حاوى جزوى از « نى » به معنى آب و « هاء » نسبت است ، يعنى باز منسوب به آب است . چون به مناسبات مختلف باز هم به واژههاى « نى » و « نه » و « نا » و « ن » برخواهيم خورد سخن را در اينجا كوتاه كرده مىگويم در تمام اين واژهها ريشهء آب وجود دارد .
نيهچو
Niye ( h ) c ? u
نيهچو ديهى است در دهستان زواره از شهرستان اردستان . جمعيت آن در سال 1345 فقط 10 نفر بوده است . « 2 » در حال حاضر خالى از سكنه است . زواره هم يكى از آن مراكز بسيار قديم تمدن ايران بوده است . كه با وجود زبان خاص ديههايى به نامهاى قديم و آثار ديگر قدمت يعنى استحكام مبانى اخلاقى ، شيوهء خاص زندگانى و كيفيات ساختمانها همه و
هامش
( 1 ) - به نقل از هامش مصحح برهان قاطع ذيل همين واژه .
( 2 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 12 .