تنبيه : نامواژههايى كه با واژهء نيو ( ممال يايى « ناو » ) آغاز شود در ايران كم نيست و از آن جمله است نيوان گلپايگان و خود نيو ( جيرفت ) ، نيوار ( ممسنى ) ، نيواره ( خرمآباد ) ، نيور ( فردوس ) و با واژهء نينج ( همدان ) و نيه ( كاشان ) و نينه ( محلات ) و غيره و غيره و اينها همه نشان از صحت توضيحى است كه در اينباره داده شد .
نيه
Niye ( h )
نيه ديهى است بزرگ و معتبر ، سرسبز و خرم و در دهستان ترقرود شهرستان نطنز . معتبر از اين روى گفتيمش كه در سال 1345 ( سال آمارى ما ) اين ديه خوش آب و هوا 423 نفر جمعيت داشته است . « 1 » در طى گفتوگوهاى خود دربارهء روستاهاى مختلف اصفهان مكرر گفته شده است كه ناحيهء اردستان و نطنز از مراكز تمدن و حضارت ايران بوده است و بدون اينكه دلايل تاريخى بيشترى براى ارائه لازم باشد ، صرف وجود ديههاى آباد و مراكز مهم مثل خود اردستان . زواره و نطنز و روستاهاى اطراف آنها كه همه با اسامى كهن نامبردار مىباشد ، دليل آشكار اين قدمت و سابقهء تمدن است . يكى ديگر از دلايل اين امر وجود لهجهها و زبانهايى است از صورت كهن كه همچنان باقى مانده و آشكارا مىگويد كه اين نواحى از ديرباز جايگاه سكونت و تمدن آريايىها بوده است مانند لهجههاى نطنزى ، ابيانهاى ، اردستانى ، قهرودى و غيره و اين امر چنان جالب نظر است كه تقريبا با اندك مسامحه مىتوان گفت كه در هر ديهى از اين نواحى يك گويش خاص رايج است . مانند ابو زيدآبادى ، قهرودى ، فريزندى ، جوشقانى ، ابيانهاى و غيره . مطالعه در اين زبانها براى حفظ يادگارهاى قديم زبان فارسى و شناخت اصول زبانهاى بنياد آن و تمدن و فرهنگ پيشين ايران به حقيقت واجب و لازم است ولى متأسفانه اين امر در بوتهء فراموشى افتاده است .
واژهشناسى :
از صورت ظاهر اين واژه چيزى از معنى آنها آشكار نيست ولى اگر به صورت نامواژههاى نيه ( كاشان ، نطنز ) ، نيوك ( اردكان ، فردوس ) ، نيور و نيوج و نيوار ( فردوس ) ، نيوان ( گلپايگان ) ، نينج ( همدان ) و نياسر ( كاشان ) توجه كنيم مىبينيم كه در همهء اين نامها يك ريشهء اصلى « نيه » و « نيا » مشترك و اصيل وجود دارد و با تفحص دقيق و مقايسهء صدها
هامش
( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 96 .