بوشهر را طى مىكرد ، بدين قرار كه از كازرون و دريز گذشته به توج مى رسيد كه شهر مهم تجارتى قرن چهارم بود و از آنجا به بندر جنابه مىرفت . در فارسنامهء ابن بلخى راه مهم ديگرى غير از اين راه ذكر گرديده كه از اراضى ماصرم گذشته به جره و از آنجا پس از عبور ازغندجان به توج مىرفت . در غندجان راهى از اين جاده جدا گرديده در جهت جنوب به نجيرم كه به مسافت اندكى در مغرب سيراف بود مىرسيد . به جز حمد اللّه مستوفى ديگرى راهى را كه از شيراز در جهت باخترى به كازرون مىرفت ذكر نكرده است . در زمان حمد اللّه مستوفى ، توج خراب بود و در آن زمان جزيرهء كيش مهمترين بندر خليج فارس محسوب مىشد . [ 1 ]
راهى كه از شيراز به سمت شمال باخترى به ارجان و خوزستان مىرفت بيش از همهء راههاى ديگر در كتابهاى جغرافيايى شرح داده شده و دربارهء آن حداقل هشت وصف جداگانه به ما رسيده ، هر چند كه در ذكر پارهاى از منزلگاههاى آن راه بين كتابهاى مراجع اختلاف است . آخرين وصفى ازين راه كه قابل استفاده است كتاب ظفر نامهء شرف الدين على يزدى است كه مسير امير تيمور را در سال 759 از اهواز به شيراز از راه بهبهان نقل مىكند و در ضمن همين مسير ، امير تيمور قلعهء سفيد را نيز تسخير نمود .
اين راه ، به طورى كه در كتب مسالك ذكر گرديده ، پس از خروج از شيراز اول به سمت شمال باخترى متوجه شده ، از جويم مىگذشت و به نوبنجان مى رسيد و از آنجا از گنبد ملغان مىگذشت و به ارجان مىرسيد و پس از پل بزرگى كه روى رودخانهء طاب بود ، گذشته در سر حد فارس به بستانك مى رسيد . جغرافى نويسان قديم فواصل بين ارجان تا بندر مهروبان را ذكر كردهاند .
راه مزبور از اينجا به سمت جنوب خاورى متوجه گرديده در امتداد ساحل به
هامش
[ 1 ] . اصطخرى 130 - مقدسى 453 ، 456 - فارسنامه 86A -مستوفى 200 .