در بحث فرق مشتق و مبدأ ، مرحوم آخوند فرموده است : مشتق ، امتناعى از حملى ندارد امّا مبدأ از محل ابا دارد . و ملاك حمل را هو هويّت از يك جهت و تغاير از جهت ديگر مىداند .
مرحوم امام ، ملاك حمل را هو هويت ميان موضوع و محمول ، و تغاير را به لحاظ قضيهء لفظيه و معقوله مىداند .
به نظر ايشان در قضايا ، دو جزء بيشتر نداريم ؛ موضوع و محمول . و جزء سومى به نام نسبت نداريم ؛ خواه در حمل اولى و خواه در حمل شايع صناعى .
ايشان معتقدند ملاك حمل ، همان هو هويت است كه نازلترين درجهاش ، اتّحاد به لحاظ وجود و مراتب بالاترش ، اتّحاد به لحاظ ماهيت و مفهوم است .
20 . واحد به جز از واحد ، صادر نخواهد شد .
صدر المتألهين اين قاعده را منحصر در واحد و بسيط من جميع الجهات يعنى ذات مقدّس الهى مىداند . عمده دليل اين قاعده ، سنخيت ميان علّت و معلول است .
البته بايد توجّه داشت كه در اين جا نظر به معلول شخصى و علّت هستىبخش شخصى است .
در بحث صحيح و اعم ، مرحوم آخوند جانب صحيح را گرفته و معتقدند كه وضع عبادات ، عام و موضوع له آنها هم مانند اسماء اجناس ، عام است . در اين صورت ، بايد قدر جامعى باشد كه شامل همهء مصاديق باشد . منتها بنابر قول صحيحى شامل مصاديق صحيح مىشود و بنابر قول اعمّى شامل افراد فاسد هم مىگردد . در اين جا صحيحى مىتواند يك معناى كلّى را تصور كند ولى اعمّى نمىتواند .
بنا بر قول به صحيح ، مىتوانيم به آن عنوان عام اشاره كنيم ولى لازم نيست اسمى برايش معنا كنيم ، و آن از طريق آثار نماز ميسّر است . نمازها در آثارى مانند نهى از فحشا و منكر مشتركند و وقتى دو فرد يا دو موضوع در يك اثر شريكند ، بايد ميان آنها