هم سبب شد كه از خيال اوّل خودشان برگشتند ، ولى با وجود اين ترقّى ، به هيچ وجه غفلت نبايد ورزيد كه از قرارى كه مسافرين و مخبرين خبر مىدهند ، مناسبات فيما بين قبايل جنوب خصوصاً فيما بين بختيارىها و قشقايىها [ كذا ] خوب نيست و خصومتى و رقابتى كه اينها با هم دارند ، داراى خطر عظيم است از براى مصالح دولت علّيهء ايران . و به قول تقرير رسمى كه در اين اواخر از طرف حكومت انگليس چاپ و منتشر گرديد و محض اطلاع ساكنين آن صحن اقدس ، نسخهاى از آن به عنوان آقا عبد الرّسول يزدى فرستاده خواهد شد ، قبيلهاى كه بيش از همه غارتگر و فتنهانگيز است ، قبيلهء كوه گيلويه است ، خصوصاً شعبهاى از آن كه به احمد بوير ، مسمّى است . و پر واضح است كه هرگاه قوافل تجار غارت شود ، خصوصاً اگر آدم هم كشته شود ، تجار داد و فرياد مىزنند و شكايت پيش حكومت مىبرند و طالب مداخله مىگردند .
ولى اگر چنين بهانهاى نباشد نمىتوانند بهانهاى از براى مداخله پيدا بكنند . و به نظر بنده خود حكومت اين جا چون مشغول اصلاحات داخلى است ، نمىخواهد متعرّض چنين كار پر خطرى شود مگر آن كه الحاح تجار او را مجبور بكند . اگر چه هميشه اشخاص مقتدرى هستند كه محض اغراض شخصيه و حبّ جاه و مال و قوّت و شهرت ، مثل چنگيز خان و تيمور و ساير سلاطين قهرمان ، طالب استيلا و تعرّض مىباشند و متّصل پىِ بهانه مىگردند . چنان چه سبب اصلى در استيلاى مغولها و تاتارها بر ايران در قرن هفتم كه آن همه شرارت وخيمه بر آن مترتّب گرديد ، كشته شدن بعضى تجّار مغول به دست خوارزمشاه بود . پس خيلى لازم است جهال قبايل ايران ، چنين بهانهاى به دست اجانب ندهند و بفهمند كه در صورتى كه قطع الطريق و دزدى هميشه مذموم و قبيح است ، در چنين موقع نازكى كه ايران افتاده است ، نوعى از خيانت به وطن باشد . حالا كه معلوم و مبرهن شد كه كلام حضرات آيات اللَّه چه نفوذى دارد حتى در قلوب اين قبايل متهوّر خودسر ، اميد چنان است كه به هيچ وجهى از وجوه از اين كلام خير انجام ، ساكت نباشند و متّصل به نصيحت اين ايلات
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 367
مساهمون: مهدى مهريزى وهادى ربانى
ص٣٦٧