سياستمدار برجستهء خراسان ، مرحوم آخوند شيخ محمّد كاظم خراسانى ، از شخصيتهاى برجسته و نقش آفرين دوران پر تلاطم مشروطيّت تأليف شده است .
در اين كتاب ، مهمترين مباحث اصول با نثرى بسيار فشرده و پر بار آمده است . شيوهء گزيدهنگارى اين اثر بسان كتابهاى دائرة المعارف است كه اصل در نگارش آنها پرهيز از اطناب و تفصيل است . همين گزيدهنگارى موجب شده است كه فهم و درك آن ، بسيار ديرياب و دشوار گردد و نيز بر آن شرحها ، حاشيهها ، تعليقها و ترجمههاى زيادى نگاشته شود . در حوزههاى علميه تنها كسانى از عهدهء تدريس آن برآيند كه از قدرت و توان اجتهاد و استنباط برخوردار باشند و يا دست كم ، فهم و درك آن نشانى از توان فرد فقيه براى اجتهاد و استنباط تلقّى مىشود .
2 . مرحوم آية اللَّه ميرزا على آقاى فلسفى از جمله شخصيتهاى برجستهاى بود كه ساليان درازى به تدريس سطوح عاليهء فقه و اصول در حوزهء علميهء مشهد پرداخت .
وى در تدريس متون سطوح عاليهء فقه از قبيل كفاية الأصول ، مكاسب و رسائل ، پيش از آغاز تدريس درس خارج از تبحّر بالايى برخوردار بود . و شاگردان بسيارى از محضر پر بار او در حوزهء خراسان بهرهمند گشتند . ياد و نام او همواره جاودان و روحش هميشه غريق رحمت باد .
3 . بحث در بارهء خبر واحد ، در فقه معاصر جايگاهى بس گسترده و پر كاربرد دارد .
اگر كسى مدّعى باشد كه گستردگى بهرهگيرى از خبر واحد از سويى و اصول عمليه از سوى ديگر ، جا را براى بهرهگيرى از قرآن و آيات قرآنى در حوزههاى علميه تا حدود زيادى تنگ كرده است ، سخنى گزاف نگفته است . استدلال به آيات قرآنى در مباحث اجتهادى اندك است و روز به روز از كاربرد آن كاسته مىشود ؛ امّا بهرهمندى از سنّت كه به خاطر فقدان و يا اندك بودن اخبار متواتر و يا مستفيض ، عملًا انحصار در اخبار آحاد پيدا كرده است ، جانمايهء فقه كنونى ما را شكل مىدهد . جايگاه كتاب ارزشمند وسائل الشيعه و به ندرت كتاب الكافى كلينى و در مواردى ديگر كتب
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 316
مساهمون: مهدى مهريزى وهادى ربانى
ص٣١٦