آقاى سيّد مهدى شمس الدين ، به همّت وزارت ارشاد اسلامى ، منتشر شده است . « 1 »
و بالاخره در دههء آخر عمر ، يعنى در سالهاى 1321 قمرى به بعد ، كتاب ژرف و دقيق و سودمند كفايه الأصول را پديد آورده و تقريباً دو سال براى تدوين آن ، صرفِ وقت كرده است . « 2 » ايشان ، در دههء آخر عمر ، با تسلّط و احاطهء عجيب و غير قابل وصفى كه بر اصول داشته ، با اعتقاد به لزوم تهذيب اين علم ، از حشو و زوائد ، در نهايت گزيده گوئى ، اين كتاب را به سامان آورده است . و از زمان تأليف به اين طرف ، همواره محور مباحث سطوح عالى و خارج اصول حوزههاى علوم دينى بوده و هست .
مرحوم علامه سيّد محسن امين مىنويسد :
و عمر مجلس درسه بمئات من الأفاضل والمجتهدين . و كان مجتهداً لايفارق التدريس فى حال ، و تميّز عن جميع المتأخّرين بحبّ الايجاز والإختصار و تهذيب الأصول و الاقتصار على لباب المسائل و حذف الزوائد ، مع تجويد فى النظر و إمعان فى التحقيق . « 3 »
تهذيب اصول ، يكى از خدمات بزرگ آخوند به حوزههاست . نقل شده است كه پس از تدوين كفايه يك دورهء خارج اصول را طى سه سال تدريس مىكرده و پيش از آن ، در دو برابر اين مدّت ، يك دورهء اصول ، تدريس مىكرده است . « 4 » اين گفته صحيح مىنمايد ، زيرا عالم روشن دل و آگاه و دردآشنا ، مرحوم آيه اللَّه سيّد حسن نجفى
هامش
( 1 ) . اين تصحيح حاشيه مكاسب نيز همان سرنوشت فوائد الأصول را دارد و در آن ، اغلاط فراوانى رخ داده است . يكى از طلّاب حوزه ، مقالهاى در نقد و تزييف اين تصحيح و تبيين اغلاط فراوان آن در دست تدوين دارد .
( 2 ) . مرگى در نور . ص 344 در معارف الرجال ، ج 2 ، ص 324 ، آمده است كه از تأليف كفايه در سال 1291 فراغتيافته است ؛ ولى اين سخن قطعاً و جزماً غلط و اشتباه است و اين جا مجال برشمردن شواهد آن نيست . در مطاوى همين مقاله ، برخى از شواهد آن ، به طور غير مستقيم ذكر شده است . ظاهراً معارف الرجال تاريخ اتمام تعليقه مبحث تعادل و تراجيح رسائل را كه 1291 است ، تاريخ تأليف كفايه پنداشتهاند .
( 3 ) . أعيان الشيعه ، ج 9 ، ص 6 .
( 4 ) . مرگى در نور ، ص 344 .