و اشياء و جزئيات آنها در نظام امكانى معلوم و مراد در مرتبه متأخر از ذات كبريائى بطور بالعرض بوده و بطور لزوم طبق نظام شريف ربوبى تحقق خواهند پذيرفت و ذرهاى تخلف از حيطه قيوميت امكانپذير نيست زيرا كه همه جزئيات و موجودات و اشياء نظام امكانى پرتوى از اشراقات علمى ازلى بوده و پرتوى از قيوميت نيز پس از نظام خلقت در حيطه تابش نور هستى و منبعث از حريم قدس كبريائى خواهند بود .
وجود و هستى منبعث از حريم قدس و شعاعى است كه بجهان مىتابد و در اثر نامتناهى بودن اجزاء نظام از هر مرتبهاى از مراتب تابش نور هستى حد و حقيقى صورت خواهد گرفت بنام حد و ماهيت بر اين اساس كه وجود اصل و اساس همه حقايق است و داراى مراتب از تابش از نظر ضعف و شدت و دوام و بقاء و فناء بوده اساس همه حقايق و صورتهاى موجودات است از نظر اينكه از صورت هر مرتبهاى از نور و وجود ماهيت و مفهوم تحقق مىيابد .
از اين نظر وجود و تابش نور هستى مادة المواد است و حقيقت است كه بصورتهاى بىنهايت ظهور خواهد نمود و اشياء و ماهيات خارجى كه نظام جهان را شكل ميدهند در حقيقت زائيده مراتب وجود و رشحات بيشمار و نورانيت مختلف وجود هستى است كه انتظام جهان بر آنها استوار خواهد بود و همه منازل و مظاهر صفت ربوبيت حق سبحانه خواهند بود .
( و الحمد للَّه زنة عرشه )
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 264
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٢٦٤