صدور مىيابد از نظر اينكه نظام امكانى ربط محض به ساحت قدس ربوبى است .
و مقام احديت حق تعالى و هويت و احديت واجبه او چگونه با اين كثرات و حوادث و وقايع سازش دارد كه حق تعالى در هر مورد قبض و بسط همه موجودات را فرا گرفته و دخالت مخصوص داشته باشد و در موارد جزئيات و حوادث همه را تصرف نموده و اتخاذ مىنمايد بعبارت ديگر از واحد حقيقى بسيط صدور كثرات بىنهايت و بطور تدريج بىنهايت چگونه سازش خواهد داشت .
نظر باينكه ساحت كبريائى وجود حقيقى و بسيط نهايت بساطت است ازلى خواهد بود و از طرفى موجودات عالم طبع كه بر اساس تحول و حركت و تدريج پى در پى بعرصه ظهور در مىآيند ، همه نسبت ساحت قدس ربوبى يكسان هستند و سبق و لحوق و حدوث و زوال رابطهاى است ميان موجودات عالم طبع با يك ديگر و همچنين به لحاظ بشر موجودات سبق و لحوق و حدوت و زوال دارند ولى نسبت به ساحت قدس ربوبى از نظر بساطت وجودى مقام قدس و اينكه از ازل به همه موجودات امكانى چه قبل از صدور آنها و نظام خلقت و چه بعد از تحقق خلقت همه و همه يكسان هستند .
بر اين نظر همه موجودات و جزئيات حق سبحانه علم به جزئيات دارد و تحول آنها در پيشگاه قدس ربوبى كمتر از لحظه و نقطه تصور نميرود بدين جهت همه جزئيات در پيشگاه ربوبى حاضر بوده سبق و لحوق نسبت به مقام ربوبى كه احاطه قيومه و شهودى بر عوالم امكانى دارد غير متصور است كه سبب حدوث و تغير در علم مقام ربوبى شود و در مورد بشر از نظر اينكه او نيز محكوم به حركت و تدريج است ، همه لحظات گذشته و آينده بر او بطور تدريج است ، بدين جهت سبب تغيير در علم او خواهد بود از نظر اينكه تغيير موجودات خارجى لا محاله سبب تغيير علم بشر و زوال علم نسبت به آنها خواهد شد و اين اختصاص به بشر دارد كه علم او حادث و عارضى و از خارج استفاده مىنمايد و نسبت بساحت كبريائى
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 227
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٢٢٧