علم و احاطه شهودى ساحت ربوبى بعوالم از طريق حسن تدبير جهان كه محصول اتقان تقدير آنست ظاهر و آشكار مىشود و نظام جهان خلقت مسطورهاى از صفات فعل كبريائى است و نظام پهناور كه جوانب آن هرگز قابل احاطه و آگهى نبوده و نخواهد بود از شئون علم ربوبى و قدرت قاهره او بر عوالم است زيرا همه ظهورى از آنچه در ازل در علم و حيطه قدرت قاهره كبريائى بوده كه حكايت از اتقان تدبير و نيز از حكمت و صفت ابديت قدس ربوبى حكايت مينمايد .
هم چنان كه در آيه كريمه
وَ الشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَها ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ
جريان و سير خورشيد را در مدار مخصوص به آن وسيله و ظهورى از نظام جهان خلقت معرفى فرموده است كه نور خورشيد بر همه اجزاء جهان از كوهها و درياها و نباتات و اعماق زمين و اشجار و حيوانات و سلسله بشر بىدريغ مىتابد . و بدين وسيله حق تعالى نظام جهان را بر پايهاى استوار نموده است و استفاده مىشود كه غرض از جمله روايت شريفه
(
ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ
)
نيز منظور آنست كه انتظام جهان و حوادث بر پايه مبادى معنوى علمى ازلىّ و تقديرى و اجرائى عينى و مادى نهاده شده است كه جز ساحت كبريائى بر آنها احاطه قيوميه و شهودى نخواهد داشت و همه ظهورى نازل از مشيت قاهره خواهد بود .
( و الحمد للَّه زنة عرشه )