أَشَدَّ الْعَذابِ
40 - 46 - ناظر به اين حقيقت است و استفاده مىشود كه عالم برزخ بر اساس تحول و تبدل و شب و روز بطور مثال و تمثل خواهد بود كه شب و روز بر اساس دفعات و درجات عقوبت و ارائه صورتهاى وحشت زا و تحولات آنها است .
ولى اصل مشاهده رشحات عقوبت و شعلههاى آتشين ادامه خواهد داشت هم چنان كه به صيغه مجهول تعبير شده مبنى بر اينكه از لوازم ذاتى و پليدى روان آنان آنست كه سيرت كفر و شرك و لجاج بيگانگان آنست كه پيوسته معرض و صحنه شهود عقوبتهاى زياده بر تصور بطور مثال خواهند بود و از مشاهده لازم ذاتى پليد آنان و خارج از اختيار آنان خواهد بود يعنى هم چنان كه در دوره زندگى بسوء اختيار در مقام عناد با مقام كبريائى بسر برده و محروم از هر گونه فضيلت بوده در عالم برزخ نيز همين سيرت پليد به صورت ظلمانى و عقوبت و محروميت و شعلههاى آتشين ظهور خواهند نمود .
و بر حسب آيه
ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً
شهود و حضور صورتهاى ادراكى به نيروى غيبى است يعنى از آيه صورتهاى وحشت زا و شعلههاى آتشين ذاتى و بر اساس تجدد خواهد بود ادامه شعلههاى آتشين بطور مثال و تجدد و تدريج و بطور دايم خواهد بود و لحظهاى اين وجودات مثالى فناء و زوال پذير نخواهد بود جز بطور تجدد و دوام .
و بر حسب منطق آيه كريمه
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً
عالم برزخ كه اولين عوالم شهود است بر اساس ارائه و احضار صورتها و سيرتهاى همه اعمال قلبى و عملى و جوارحى دوره زندگى هر فردى است كه صفحات ساعات و لحظات و حركات انسانى همه و همه در كمون روح و روان احضار خواهد شد بدين جهت روح در عالم برزخ كمال ارتباط را با زندگى دنيوى خود دارد و صحنه زندگى او مجددا در درون او احضار خواهد شد .
و نيز از نظر توجه مخصوص به بدن خود كه در قبر و يا در اقطار دنيا است علاقه