خود جبرئيل را بطور تمثل مشاهده نمود .
بالاخره از قلب نورانى بديدگان و نيروى شنوائى مريم صديقه نيز احاطه غيبى نموده بطورى كه مريم وجود مثالى و متمثل جبرئيل را با قلب و با نيروى بينائى مشاهده نمود و كلام او را با نيروى شنوائى خود شنيد و با جبرئيل امين گفتگو نمود خلاصه وجود مثالى و تمثل جبرئيل امين بحضور مريم صديقه به آنست كه روح نورانى مريم صورت مثالى و تمثل جبرئيل را با قلب خود مشاهده نمود و زياده بر آن در اثر قدرت و احاطه و صفاء در هر دو طرف متمثل و متمثل بها از قلب به نيروهاى بينائى و شنوائى مريم صديقه نيز سرايت نمود .
با توجه باينكه براى اعلام مژده طبق مأموريت خود جبرئيل امين حاجت ندارد كه بلفظ و كلام عبرى مثلا و صوت و نوسان هوا مژده را بمريم صديقه اعلام نمايد بلكه بطور تمثل و القاء قلبى مطلب و مژده را به قلب مريم صديقه الهام و القاء نموده است از اين بيان استفاده شد كه روح و قلب نورانى ميتواند با موجود مثالى و متمثل مانند جبرئيل امين تماس داشته باشد .
بطورى كه او را با قلب و نيز با نيروى بينائى و شنوائى مشاهده نمايد و او را بطور تمثل ببيند و گفتگو نمايد و ساير طبقات مردم اهل ايمان از اين مقام ارتباط و شهود مقام قدس جبرئيل امين محروم و بىبهره خواهند بود بلكه اهل ايمان كامل نيز قدرت آن را ندارند كه وجود خيالى خود را آنچنان در دنيا تقويت نمايند كه با ديدگان برأى العين و يا با نيروى شنوائى موجود خيالى خود را در خارج حسى مشاهده بنمايند .
و در عالم برزخ چون بر اساس شهود و تمثل است هم چنان كه طبقات اخيار و اشرار ملك الموت عليه السلام را با روح خود مشاهده خواهند نمود از نظر اينكه عالم برزخ نشئه شهود است بادنى مرتبه شهود .
باينكه ارواح اهل ايمان صورت عقيده و علمى و خيالى و اخلاقى و سيرت
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 131
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص١٣١