آمده به صورت و هيئت همان بدن سابق دنيوى و به هيئت اعضاء درآمده يعنى رابطهء ذاتى و جاذبهء روح در عالم برزخ بار ديگر در آستانهء قيامت تحكيم و تثبيت خواهد شد . و قول به اينكه در عالم برزخ روح رابطهء خود را از بدن گسيخته و آن را به كنار افكنده و هيچ گونه رابطهاى و جاذبهاى روح با بدن خود نداشته اين نظر صحيح نيست . بلكه رابطه و جذبهء ذاتى كه روح با بدن عنصرى در طول عالم برزخ باقى خواهد بود زيرا جذبه و نيروى جاذبه ذاتى است . و جزء عملى روح بوده پس روح در عالم برزخ تجرّد كامل از بدن و وجود مثالى آن ندارد . بلكه تعلّق تدبيرى و جاذبهء ذاتى ميان روح و بدن خود برقرار است . همين تعلّق ذاتى و جاذبه در عالم قيامت تجديد و تحكيم خواهد شد . يعنى روح در اثر جاذبهء ذاتى با بدن نورانى قيامتى خود وارد عالم محشر و قيامت خواهد شد .
اين لازم حركت جوهرى و جاذبهء ذاتى روح در عالم برزخ به حركت طبيعى خاك بدن عنصرى خواهد بود . و هر دو روح و بدن مانند فرسى رهان به مقصد خواهند رسيد . پس قول به اينكه روح مجرّد كامل از هر گونه علاقه در عالم قيامت بار ديگر تنزّل نمايد و كمال وجودى خود را رها نمايد و به بدن عنصرى ظلمانى تعلّق بيابد اين خلاف حركت جوهرى و سير تكاملى و باطل است .
اين قول صحيح نيست زيرا گفته شد كه روح در عالم برزخ علاقهء تدبيرى طبيعى آن نسبت به بدن فقط زائل شده و به كنارى افكنده شده ولى رابطهء تدبيرى ذاتى بدن و جاذبهء معنوى كه جزء عملى روح است باقى خواهد بود . همچنان كه رابطهء روح با بدن مثالى و وجودات مثالى آن باقى خواهد بود . پس روح در عالم برزخ وجود آن تعلّقى است يعنى تعلّق به بدن مثالى دارد همچنين به وجودات مثالى تعلّق خواهد داشت .
و صريح مفاد آيات قرآنى آن است كه وجودات مثالى در عالم آخرت به صورت تجسّم عمل و حقيقت خارجى ظهور مىنمايد و نيز حركت جوهرى روح نيز تعلّق به بدن مثالى آن به صورت حقيقت خارجى و بدن مادى نورانى درآيد . كه بدين طريق از نعمتهاى زياده بر تصوّر كه حقّ سبحانه در عالم بهشت آماده فرموده از
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة معاد جسمانى و روحانى 4
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
صمعاد جسمانى و روحانى ٤