و عجز و فقدان و نااميدى خواهد بود .
و مقام عالى وجود انسان عقلى است كه فقط اولياء و رجال الهى به آن مقام در اين جهان نائل خواهند شد .
و اكثر افراد بشر فقط داراى وجود طبيعى و مثالى و حيات ادراكى هستند و هرگز صلاحيت مقام وجود عقلى را نخواهد داشت نه در اين جهان نه در جهان ديگر و بعض افراد فقط قدرت و استعداد نيل بمقام عقلى را خواهند داشت كه بر تقدير سعى در اين جهان و صلاحيت بدان مقام نائل شوند و بسيارى نيز سلب صلاحيت از آنان خواهد شد و تا ابد به همان حيات شقاوت و تيرهبختى و سوز گداز خواهند بود .
و از بيان گذشته استفاده شد كه اهل ايمان كامل و رجال علم و دانش كامل و تقوى در اين جهان واجد مقام عقلى زياده بر وجود طبيعى و مثالى خواهند بود با اينكه فرد واحد و موجود طبيعى هستند واجد وجود مثالى و حيات ادراكى و نورانى ايمان و نيز بوجود عقلى كه درجه عالى از مقام انسانى است كامل خواهد بود .
بر حسب آيه
أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ
و از جهان طبع و عالم شهادت و هر چه مورد اشاره قرار ميگيرد و بحواس ظاهرى مورد حس قرار ميگيرند عالم خلق معرفى ميشوند و از عالم برزخ و قيامت و آنچه بيكى از حواس باطنى مانند نفس و قلب و عقل و روح مورد احاطه قرار بگيرد عالم امر خواهد بود و عالم امر عبارت از موجودات منزه و قدس كه حضرت احديت آنها را آفريده براى بقاء از قبيل روح و عقل و قلم و لوح و عرش و جنت و دوزخ و جهت ناميدن آنها بعالم امر از نظر آنست كه آنها را ساحت كبريائى به مشيت مطلقه ايجاد فرموده است و بدون اينكه سبب و يا واسطه داشته باشد بلكه نفس امر و مشيت و اراده بوده زيرا امر كبريائى حرف و يا صوت نيست بلكه جوهر وجودى قدس است .
موجودات عالم امر فقط وابسته بذات كبريائى خواهند بود و هرگز تعلق بماده و حركت و زمان و استعداد و فناء نخواهند داشت و هر موجودى كه به اين علائق