خيال بر موجود خارجى ميتوان علم و احاطه يافت و هر دو طريق حس و خيال اختصاص به بشر دارد .
ساحت كبريائى منزه از نقص و امكان و از نيروى حس و خيال است بلكه علم كبريائى از كليات بينهايت جهان و همچنين بجزئيات و حوادث بىنهايت خارجى بتبع علم بذات كبريائى به آنها احاطه دارد .
هم چنان كه ذات كبريائى علم و احاطه بذات و بصفات واجب خود دارد همچنين بآثار و اشعه كبريائى خود از ازل خواهد داشت و به همه حوادث چه قبل از ايجاد در ازل و چه پس از ايجاد در خارج يكسان احاطه بموجودات جهان امكانى احاطه علمى و شهودى خواهد داشت و تفاوتى با بىنهايت بودن حوادث در علم و احاطه شهودى هرگز حاصل نخواهد شد .
نتيجه اينكه ساحت كبريائى علم و احاطه به همه موجودات امكانى از جزئيات و كليات نامتناهى آنها دارد بدون اينكه نقصى و يا تغييرى و يا كثرتى بر كبريائى رخ دهد .
با توجه باينكه علم بشر بامور خارجى و حوادث جزئى خارج محدود است مثلا علم بشر بيك ظرف آب محدود است باينكه مثلا يك ليتر است و آن را بشر بياشامد ولى به لوازم تشخيص و وجودى آن يك ظرف آب جاهل است كه از كدام آبهاى درياها گرفته شده و كدام ابر آن را حمل نموده و باقطار جهان به صورت قطرات باران فرو باريد از آغاز خلقت چند بار اين يك ظرف آب چنين سر گذشت براى ذرات آن بوده و داشته همه اينها براى بشر مجهول است .
ولى علم ساحت كبريائى بجزئيات همه اين يك ظرف احاطه شهودى دارد كه هزارها دفعه اين آب و ذرات آن از درياهاى باقطار جهان توسط ابرهاى مخصوص و شناخته شده حمل شده و باقطار جهان فرو باريده و همه خصوصيات بيشمار آنها مورد احاطه است .
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 93
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٩٣