او نهاده نميتواند به كار بندد پس چگونه خواهد بود مگر غير از جبر و تفويض نيز صورت ديگرى هست .
امام فرمود ساحت كبريائى از نظر نظام آزمايش كه بشر را مورد آزمايش قرار دهد و بتواند در اثر حركت و افعال جوارحى خود فضايل كسب نمايد قدرت روانى و استطاعت جوارحى و بدنى به بشر موهبت فرمود و در روان او نيروى خرد و فكر و انديشه و اختيار و قضاوت نهاده و همه اين نيروها بطور محدود و عاريتى است كه چنانچه در مقام استفاده بر آيند و از قدرت روانى و فكرى و جوارحى استفاده نمايد قدرتهاى موهوبى و خداداده را به كار برده و چنانچه از او نعمت قدرتهاى بيشمار فوت شود ديگر نمىتواند از آن استفاده كند .
بالاخره قدرت و استطاعت خدا داده محدود و موقت و بطور عاريت است هرگز بشر در هيچ يك از شئون خود استقلال ندارد بلكه هر چه را كه ساحت كبريائى به او داده بطور عاريت و محدود است چنانچه از آن استفاده ننمايد قدرت از دست رفته را هرگز نمىتواند بازيابد .
قوله ( ع ) : قال البصرى اشهد انه الحق :
شخص بصرى از سخنان در دربار امام عليه السّلام كه چند بار تأكيد فرمود كه قدرت و استطاعت كه ساحت كبريائى به بشر موهبت فرموده به منظور آزمايش است و ناگزير بطور عاريتى و محدود بوده در صورتى است كه از آن قدرت و نعمت استفاده نمايد و به كار بندد و چنانچه قدرت را از دست بدهد از او فوت شده است شاهد آن است كه قدرت ذاتى او نيست كه بتواند از آن بهر تقدير استفاده نمايد و هيچ وقت قدرت و استطاعت او از او فوت نشود و از فوات قدرت بهر طريقى كه فرض شود شاهد قطعى آنست كه از نعمت قدرت و استطاعت نيز مانند ساير نعمتهاى خارجى مىتواند بطور عاريتى استفاده نمايد و چنانچه قدرت و استطاعت بطور تفويض
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 364
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٣٦٤