و جوارحى و از وسائل خارجى هنگامى است كه آنها را به كار بندد و از آنها استفاده نمايد و از آن امانت و قدرت عاريتى عملى را انجام دهد .
قوله ( ع ) : فاذا لم يفعلوه في ملكه لم يكونوا مستطيعين ان يفعلوا فعلا لم يفعلوه :
امام عليه السّلام فرمود چنانچه بشر از قدرت و استطاعت كه پروردگار در اختيار او نهاده استفاده ننمايد و كارى را انجام ندهد ديگر نميتواند گذشته و قدرت از دست رفته را بازيابد و از آن استفاده نمايد .
و شاهد آنست كه قدرت محدود و موقت و عاريتى است و هر وقت قدرت و استطاعت خدا داده را به كار بندد بطور عاريت بوده و محدود و مشروط بامكاناتى خواهد بود شاهد قطعى آنست كه بطور تفويض نخواهد بود .
قوله عليه السّلام : لان اللَّه عز و جل اعز من ان يضاده في ملكه احد :
ساحت كبريائى منزه و مقدس از آنست كه مخلوقى بتواند با عزت و قدرت كبريائى او معارضه نمايد از نظر اينكه هرگز قدرت و استطاعت نامحدود و بطور اطلاق و بطور استقلال بموجودى موهبت نفرموده است و امكان ناپذير است كه مخلوق كه وجود او ربط محض و محض ربط بساحت كبريائى است قدرت نامحدودى بيابد و بطور استقلال از آن قدرت و نعمت استفاده نمايد .
قوله ( ع ) : قال البصرى فالناس مجبورون قال لو كانوا مجبورين كانوا معذورين :
شخص بصرى سائل عرض نمود نتيجه آن مطلب آنست كه بشر در افعال خود مجبور خواهد بود از نظر اينكه قدرت را نميتواند به كار بندد .
امام پاسخ فرمود كه مردم در افعال و حركات ارادى خود مختار هستند بدليل
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 362
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٣٦٢