كه هلاكت نسبت بموجودات زمانى به معناى استقبال و آينده باشد ولى نسبت به غير موجودات زمانى هلاكت بطور بالفعل و ذاتى و هميشه خواهد بود .
و مراد از هلاكت بطلان وجود نشئه دنيوى آنست و انتقال بعوالم برزخ و قيامت و رجوع بسوى آفريدگار و اما هلاكت بطور اطلاق و فنا و نابودى ذاتى صحيح نيست زيرا هرگز موجودى كه از بهره هستى برخوردار شده فناء پذير بطور دائم نخواهد بود .
و بر تقدير اينكه مراد از وجه ذات كبريائى باشد مفاد آيه آنست كه همه موجودات با فناء و بطلان مواجه خواهند بود كه رجوع بسوى آفريدگار است جز ذات كبريائى كه واجب و قائم بذات و صفات كبريائى نيز از شئون ذات او است و آفريدگار بايد ازلى بوده و معرض فناء و تحول قرار نگيرد و موجودى كه از معرض فناء و هلاكت مصون باشد همانا ساحت كبريائى است ( فلا إله الا هو ) و إله و مستحق معبوديت جز آفريدگار جهان و جهانيان نخواهد بود .
ولى اين قول مورد اعتراض امام عليه السّلام قرار گرفته است كه فرمود
( لقد قالوا قولا عظيما انما عنى بذلك وجه اللَّه الذى يؤتى منه )
گفته شده كه اعتراض امام عليه السّلام در اثر آنست كه اين قول افتراء و سبب بطلان روح اعظم و ملائكه مقربين و انبياء مكرمين و اوصياء صلوات اللَّه عليهم اجمعين بلكه سبب بطلان عالم امر و قضاء و لوح محفوظ و قلم و امام از اين نظر اعراض فرموده و اراده فرمود از كريمه
( الا وجهه الذى يؤتى منه )
است باينكه در معناى وجه داخل مىشود فرشتگان مقرب و روح اعظم و نبى اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم و انبياء و مرسلين و اوصياء عليهم السّلام و بشر فقط بدين وسايل ميتواند بمعرفت ساحت كبريائى راه يابد وجه شىء وسيله معرفت و شناسائى است كه بتوانيم او را بشناسيم و او را حمد نموده و از نواقص تنزيه نمائيم و فقط وجه اللَّه سبب معرفت ذات كبريائى و شناخت صفات كبريائى خواهند بود چگونه مظاهر كبريائى محكوم ببطلان خواهند بود و خارج از مفاد وجه باشند بلكه همه
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 283
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٢٨٣