هم عباراتى را كه نمىپسنديده و درست نمىدانسته از ميان ديگر عبارات بيرون برده و بدين كار اشارتى نكرده است . ما به نمونههايى از اين نوع بعداً اشاره خواهيم كرد . همچنين است حذف پارهاى از روايات وارده از طريق اهل سنّت و حكايات و اقوال مأثوره از صالحان سلف و يا افزودن و كاستن فصلى به ندرت . از آن طرف ، افزودن رواياتى از منابع اماميّه ، امرى است كه در جميع كتابهاى چهلگانه بدان اهتمام تمام داشته است . در همهء كتابها ، به خصوص در ربع عبادات و عادات ، احكام فقهى را موافق فقه شيعه و فتاواى خويش نگاشته و اغلب نصوص وارده از ائمهء شيعه عليهمالسّلام را به صراحت ذكر كرده است . امّا در سراسر عبادات ، تقريباً بىهيچ بيش و كمى ، همهء آنچه را غزّالى آورده با تصويب آورده است .
در يك مقايسهء اجمالى و بزرگنگر ، مىبينيم كه در كتاب آداب الكسب و المعاش تغيير بسيار داده و بر انتهاى كتاب الحلال و الحرام فصلى در مسائل متفرّقه بر مذاق اهلالبيت ، به جاى مسائل متفرّقه غزّالى گشوده است و مقدار زيادى از كتاب امر به معروف را حذف كرده و باب چهارم از كتاب ذكر الموت را ، كه باب وفات رسولاللَّه و خلفاى راشدين باشد ، تماماً كنار نهاده و به جاى آن باب وفات رسولاللَّه را نشانده كه از كتاب التهاب نيران الاحزان گرفته است و نيز باب « اقاويل الصّالحين عند الموت » و باب « منامات تكشف عن احوال الموتى » و بيان « صفة الرّؤية و النّظر الى وجه اللَّه » را حذف كرده و بر كتاب السفر ، زيارات ائمّهء شيعه را افزوده و در كتاب الاذكار و الدعوات ادعيه مأثوره بسيارى از طريق خاصّه آورده و در انتهاى كتاب فقر و زهد محاجّهء امام صادق با سفيان ثورى را افزوده است . امّا كتاب مراقبه و محاسبه و كتاب التفكّر احياء علوم الدّين را با اندك تفاوتى و به نحو كامل در المحجّة البيضاء باقى نهاده است ، همچنين است كتابهاى عزلت و كسر الشّهوتين و آفات اللّسان و آفة الغضب و ذمّ الدنيا و ذمّ المال و ذمّ الجاه و ذمّ الكبر و العجب و ذمّ الغرور و كتاب آداب تلاوة القرآن و كتاب التوّبة و الصّبر و الشّكر و
فيضنامه ( فارسى ) — صفحة 423
مساهمون: محسن ناجي نصرآبادى
ص٤٢٣