در اتحاد نفس عاقل با عقل فعال انتخاب كرده است .
فيض كاشانى در باب سوم به بيان غنى و فقير پرداخته و همانطور كه خود متذكر شده است در معرفت اسماى الهيه كوشيده است . اصلهاى ديگر اين باب مشتمل بر بيان عدم جواز ترجح يكى از دو متساوى بر ديگرى ( اصل 3 ) و بيان آنكه هر ممكن محتاج بالذات از جهتى قهراً ممكن و فقير از كافهء جهات و حيثيات خواهد بود ( اصل 4 ) . مؤلّف در طى فصلها و وصلهاى چندى سخن از وجه فرق بين امكان وصف ماهيات و امكان متعلق به نفس وجودات خارجيه و معاليل امكانيه ( فصل اول ) و احتياج شىء به حسب وجود و اصل هستى به غير ( وصل دوم ) و فرق بين اسماء و صفات و ذات ( وصل سوم ) پرداخته و در جاى مطالب خود ، عباراتى از عارفان را آورده است ( صص 38 - 47 ) .
باب چهارم در ماهيات و تعينات اعيان ثابته است و در اين باب به بيان معرفت ما سوى اللَّه پرداخته شده است . مطالبى چون اعتبارات ماهيات ، منشأ انتزاع جنس و فصل در مركبات خارجى و ، ماهيات نوعيه و وجوه فرق بين وحدت حقيقيه و وحدت عدديه ، از مباحثى است كه فيض متعرض آنها شده است . فلاسفهء بعد از ملاصدرا اين گونه مطالب را ذيل عنوان « جواهر و اعراض » و « مباحث ماهيت » به بحث گذاشتهاند . باب چهارم ، هشت اصل و پنج وصل را در خود جاى داده و توضيحات روشنگرى را مؤلّف در اين زمينهها ارائه نموده است ( ص 47 - 56 ) .
مباحث علت و معلول و معرفت غايات ، بحثى است كه فيض كاشانى باب پنجم از كتاب خود را به توضيح و تقرير آن اختصاص داده است . انواع علل و تعاريف آنها و تشريح علل و اسباب قريب شىء واحد و مسألهء لزوم و وجوب مناسبت و سنخيت بين علت و معلول همراه با اقامهء برهان بر آنها ، بخشى از مطالب اين باب را تشكيل مىدهد . همچنين مبحث غايات و غائيت مطلق حق تعالى و نحوهء فاعليت و كيفيت ظهور حق در مظاهر و مراتب وجودى از ديگر مطالب اين باب در طى
فيضنامه ( فارسى ) — صفحة 352
مساهمون: محسن ناجي نصرآبادى
ص٣٥٢