محسن ناجى نصرآبادى
تأمّلى بر گلزار قدس
گلزار قدس شامل غزليّات و رباعياتى است كه فيض كاشانى در طى سالهاى مختلف سروده است . گويا وى ، قبل از سال 1062 كه تحريرِ دومِ فهرست نخستش را تدوين كند آن را با مقدمهاى به نثر فراهم مىآورد و در فهرست تأليفات خويش از آن نام مىبرد .
سر آغاز گلزار قدس ، ديباچهاى است كه فيض در آن پس از حمد الهى ، سبب گرايش و تمايل خويش به اشعار و ابيات اهل معرفت و محبّت را بيان مىدارد تا حدّى كه زمان شباب كه آتش طبيعت در التهاب است ، گاهگاه با قلّت بضاعت ، از مبادى معرفت و محبّت به قدر حوصله بهره مىبرد و كلام خويش را فراخور استطاعت در لباس تمثيل و استعارت به ضابطِ نظم و خازنِ تأليف مىسپرد ، آن گاه كه سخنان منظوم را فراهم مىآورد در صحيفهاى ترتيب مىدهد كه متعطّشان وادى طلب كه به واسطهء حجب ظلمانى گرفتارند به دستيارى آن كلمات شورانگيز خود را از وادى خذلان بيرون كشند . در پى آن به معارضه و ستيزِ گروهى قاصر برمىخيزد كه نسبتِ عشق و محبّت را به جناب الهى روا نمىدانند و آن را گمانى باطل مىداند و براى اثبات مدّعاى خويش از قرآن و حديث دلالت مىآورد . وى بر اين باور است كه اشعارش از گونهء شعرى نيست كه در شرع رسول - صلى اللَّه عليه و آله - مذمّت