مرحوم فيض كاشانى معتقد است كه اين جسد مثالى كه ما مىگوئيم در عالم برزخ وجود دارد اين طور نيست كه بعد از مردن پيدا شده باشد . ايشان دليلى كه بر اين مسأله مىآورد خواب است . وى مىگويد :
« نفس ما در اين دنيا بعد از مرگ ، از بدن خارج مىشود ولى بدن ، قالب آن به شمار مىرود و همين قالب بعد از مردن به صورت لطيفتر و ظريفتر يعنى در قالب مثالى قرار گرفته به زندگى خود بعد از مرگ ادامه مىدهد ، ايشان معتقد است همانطور كه در عالم خواب نفس انسانى يك قالبى دارد همين قالب به همراه جسد براى روح و نفس وجود دارد و با حيات نفس و بقاى آن نيز ادامه پيدا مىكند » .
براى تصوير اين مسأله مثالهاى زيادى وجود دارد . ايشان در كتاب « كلمات مكنونة من علوم اهل الحكمة و المعرفة » آن را اين گونه توضيح مىدهد كه مثلًا اگر گردويى را در نظر بگيريم ، اين گردو يك پوستهء سخت دارد و يك پوستهء نرم كه مغز گردو در داخل آن قرار گرفته است . در حقيقت قالبى كه ما در دنيا داريم يك پوستهء سخت بدن ما است امّا هيچ منافاتى ندارد كه در باطن همين جسم ما يك پوستهء لطيفتر مثل پوستهء نازك داخلى گردو وجود داشته باشد و اين قالبِ لطيف و ظريف را از همين دنيا به عالم مثال بعد از مرگ مىبريم .
ايشان به دنبال اين مطالب مىگويد : پيدايش اين قالب مثالى نيز از اجسام خاكى است يعنى همان اجسامى كه جسم بدنى ما را ايجاد كرده ، همان عناصر و اجسام ، اين قالب مثالى را نيز ايجاد كردهاند . براى فهم بهتر مطلب بايد گفت كه اين يك قانون طبيعى در مراحل مختلف خلقت است كه مرحلهء بعدى خلقت از مرحلهء قبلى آن نشأت مىگيرد . و تا قبلى نباشد ، بعدى تحقّق پيدا نمىكند . جسم ما نيز همين طور است كه از نطفه پديد آمده و اين نطفه نيز از عناصر زمينى است و اگر مراحل قبلى زمينى وجود نداشته باشد ، نطفه وجود نخواهد داشت . و اگر نطفه وجود نداشته باشد جسم انسان و در نتيجه روح انسان و قالب مثالى نيز تحقق پيدا نمىكند .
فيضنامه ( فارسى ) — صفحة 171
مساهمون: محسن ناجي نصرآبادى
ص١٧١