مىتوان از روايات موجود ، تحريم مطلق غنا را ثابت كرد ؟ در ادامه ، به طرح چند پرسش و پاسخ دربارهء اين موضوع پرداخته است . در خاتمه با اشاره به نامهء امام كاظم ( ع ) در اين باره كه در هر مسألهء غير قطعىِ دينى لازم است تا قائل به آن ، از كتاب و سنت و عقل ، دليلى بياورد و تا وقتى نياورد ، خواص و عوام مىتوانند در آن ترديد داشته باشند ، مىنويسد :
ترديدى نيست كه حرمت غنا [ به صورت مطلق ] از مسائل ضرورى دين نيست و الّا اختلافى در آن صورت نمىگرفت ؛ آن هم در ميان مجتهدان برجسته . ( 85 )
اين رساله داراى سبك و ديدگاهى تازه بود كه چندان رنگ صوفيانه هم نداشت .
به همين دليل ، قائلان به حرمت بايد براى ردّ آن جدّيت مىكردند . به همين دليل است كه چهار رساله در ردّ بر رسالهء سيد ماجد بحرانى نوشته شد . ( 86 ) نخست رسالهء تحريم الغناء ميرزا ابراهيم اصفهانى خوزانى ( مقتول به سال 1160 ه . ق ) كه معالاسف ، تاكنون نسخهاى از آن يافت نشده است . دوم رسالة فى الغناء از محمّد رسول كاشانى ، سوم رسالة فى الغناء و عظم اثمه از ملّا اسماعيل خواجوئى ، و چهارم ذريعة الاستغناء از ملّا حبيب اللَّه شريف كاشانى . سه رسالهء اخير در ميراث فقهى : غنا و موسيقى ، دفتر اوّل چاپ شده است .
فيضنامه ( فارسى ) — صفحة 159
مساهمون: محسن ناجي نصرآبادى
ص١٥٩