11 نيّت در عبادات
در جواهر الكلام آمده است : « 1 »
نيّت در لغت و عرف همان اراده و قصد است ، قصد انجام دادن كارى است ، و هر كارى در صورتى اختيارى است كه با نيّت همراه باشد .
نيّت در شريعت از معنى لغوى و عرفى خود به معنى ديگرى منتقل نگرديده است ، فقط بعضى از متشرعين ، نيّت را بر ارادهء توأم با قربت اطلاق كردهاند ، و مبناى سخن فقيهانى كه مىگويند : نيّت در عبادات ، شرط است نه در معاملات بر پايهء همين اطلاق است . برخى از متأخّرين به اشتباه افتاده و ادّعا كردهاند كه نيّت ، در شريعت ، معنى جديد پيدا كرده است و بطلان اين ادّعا نبايد بر كسى پوشيده بماند ، چيزى كه هست اين است كه قصد تنها و نيّت محض براى صحّت عبادت كافى نيست ، بلكه قصد ويژهاى براى عبادات لازم است ، و آن قصد همراه با قربت است كه آن را از متعلّقات نيّت قلمداد كردهاند و در كتب فقه پس از ذكر نيّت ، در چگونگى آن سخن گفتهاند ، و اين ، بعضى را به اشتباه انداخته پنداشتهاند كه آن متعلّقات جزو معنى نيّت است . از آنچه گذشت روشن مىشود كه نيّت يك امر قلبى است و جاى آن در دل است نه در زبان و گفتن و بر زبان آوردن اينكه من نيّت مىكنم فلان عبادت را ، دخلى به ماهيت آن ندارد . چنان كه بسيارى از فقها از جمله شيخ و محقّق و علّامه
هامش
( 1 ) - جواهر الكلام ، چاپ بيروت ، ج 2 ، ص ص 78 - 79 .