1 - صحيحهء محمّد بن مسلم از امام باقر يا امام صادق عليهما السلام كه فرمود : المكارى و الجمّال إِذا جدّ بهما السير فليقصّرا . يعنى چارپادار و ساربان هرگاه سفر بر آن دو سخت آيد بايد نماز خود را شكسته بخوانند .
2 - صحيحهء فضيل بن عبد الملك از حضرت ابوعبداللَّه عليه السلام گويد : سألته عن المكارين الّذين يختلفون فقال عليه السلام : إِذا جدّوا السير فليقصّروا يعنى راوى گويد : از حضرت امام صادق عليه السلام دربارهء حكم نماز كرايه دهندگان چهارپا كه رفت و آمد ( و مسافرت ) مىكنند پرسيدم فرمود : اگر سفر ، آنان را به مشقت اندازد ، بايد نماز خود را شكسته بخوانند .
ملّامحسن فيض گويد : « 1 »
فقها اين دو صحيحه را بر محملهاى دورى حمل كردهاند ، و آنچه بُعد كمترى دارد محملى است از شهيد اوّل در كتاب ذكرى : او گفته است مراد از « جدّ به السير » موردى است كه چارپادار و ساربانى سفرى غير شغل خود را آغاز كند ، و سفر متصل و پيوستهاى باشد مثلًا آن دو به سفر حج و سفرهاى مشابهى بروند كه ربطى به شغل آنها نداشته باشد .
سپس ملّامحسن چنين ادامه داده است :
بدون شك آن دو روايت را بر معنى ظاهريشان باقى نگاه داشتن ، و سپس اخبار دالّ بر نماز تمام خواندن كثير السفر را به آن دو روايت تخصيص زدن بهتر و شايستهتر است ، چنان كه آيت اللَّه سيّد محمّد صاحب مدارك اين معنى را قويّاً احتمال داده است ، زيرا هيچ انگيزهاى بر تأويل آن دو روايت صحيحه وجود ندارد .
هامش
( 1 ) - حواشى مفاتيح : ج 1 ، ص 24 ، كه ظاهراً از كتاب معتصم الشيعهء وى اقتباس شده است .