فَشُكْراً لَهُ ثُم شُكْراً لَهُ عَلَى مَا هَدَانَا لِشُكْرِ النِّعَمِ ، وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ .
امّا بعد ، پوشيده نيست كه نماز ، بهترين طاعات و فاضلترين عبادات است ؛ چنان كه در حديث نبوى وارد شده كه « نماز ستون دين است ؛ اگر مقبول شد ، همهء عبادات مقبول است و اگر مردود گشت ، همه مردود است » « 1 » .
و چون مقصد اصلى از نماز ، ياد حقتعالى است و تجديد عهد به او و ثناى او از روى مسكنت و خشوع و سؤال مهمات از او به ابتهال « 2 » و خضوع ، پس هر آينه بنده را ناچار است از حاضر ساختن دل در آن و فهميدن آنچه مىگويد به زبان . و در حديث نبوى وارد است كه « نيست مر بنده را از نماز او مگر آنچه فهميده است از آن و دل با خود داشته در آن » « 3 » .
و به روايت صحيح از امام محمد باقر عليه السلام منقول است : « به درستى كه بنده بالا برده مىشود مر او را از نمازِ او سه يك آن و نيمهء آن و چهار يك آن و پنج يك آن ، پس بالا برده نمىشود از براى او مگر آنچه از آن روى دل داشته به آن » « 4 » .
و در حديث ديگر وارد شده كه « هر كه دو ركعت نماز بگزارد و سخن نگويد در آن با نفس خود به چيزى از امور دنيا - يعنى چيزهاى
هامش
( 1 ) . « إِنَّ عَمُودَ الدِّينِ الصَّلَاةُ ، وَ هِيَ أَوَّلُ مَا يُنْظَرُ فِيهِ مِنْ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ ؛ فَإِنْ صَحَّتْ نُظِرَ فِي عَمَلِهِ ، وَ إِنْ لَمْ تَصِحَّ لَمْ يُنْظَرْ فِي بَقِيَّةِ عَمَلِهِ » ( تهذيب ، ج 2 ، ص 237 ، ح 5 ؛ وسائلالشيعة ، ج 4 ، ص 34 ، ح 4445 ) .
( 2 ) . زارى كردن ، زارى و تضرع .
( 3 ) . « إِنَّ الْعَبْدَ لَيُصَلِّي الصَّلَاةَ لَايُكْتَبُ لَهُ سُدُسُهَا وَ لَاعُشْرُهَا وَ إِنَّمَا يُكْتَبُ لِلْعَبْدِ مِنْ صَلَاتِهِ مَا عَقَلَ مِنْهَا » ( عوالىاللآلى ، ج 1 ، ص 325 ، ح 65 ؛ بحارالأنوار ، ج 81 ، ص 249 ، ح 41 ) .
( 4 ) . « إِنَّ الْعَبْدَ لَيُرْفَعُ لَهُ مِنْ صَلَاتِهِ نِصْفُهَا أَوْ ثُلُثُهَا أَوْ رُبُعُهَا أَوْ خُمُسُهَا فَمَا يُرْفَعُ لَهُ إِلَّا مَا أَقْبَلَ عَلَيْهِ بِقَلْبِهِ » ( كافى ، ج 3 ، ص 363 ، ح 2 ؛ وسائلالشيعة ، ج 4 ، ص 71 ، ح 4541 ) .