وزيران و صاحب مقامان طفره مىرفت و اگر به حكم الهى تن به اين خدمت مىداد با تمام توان خود از پذيرفتن مزد و انعام و هديه دورى مىجست . با همان درآمد مستمرى كه طى ساليان دراز از پدر باقى مانده بود ، و از آمل به بغداد مىرسيد ، امرار معاش مىكرد .
درويش بود ، اما خرسند و سرشار از منزلت معنوى . در پاكى و پاكدامنى ، نظافت و حفظ ظاهر ، تقوى و فضيلت ، دقتنظر و حافظه فراوان ، رعايت مسائل اخلاقى ، خوشرويى و مهربانى و بلندنظرى و قناعت او همه مورخان هماهنگى و اتفاقنظر دارند .
طبرى در واپسين سالهاى عمر خود خانهاى در « رحبه يعقوب » بغداد بنا كرد و در همانجا عبادت و مطالعه و پژوهش و املاء و تصنيف و تأليف و تدريس مىكرد و از آنجا بيرون نرفت تا اينكه به روز شنبه بيست و پنجم يا بيست و هشتم شوال سال 310 ق درگذشت و چون حنبليان نسبت به او كينه و عناد داشتند و امكان داشت در تشييع جنازه اخلال كنند يا پس از دفن ، به نبش قبر پردازند و معركهها برپا دارند ، فرداى وفات او را در همان خانه كه معبد و مدرس او بود ، به خاك سپردند . خطيب بغدادى عدد حاضران بيت طبرى را در زمان دفن ، به اندازهاى مىداند كه « كسى جز خداوند نمىدانست » . مردم « چندين ماه شب و روز بر آرامگاهش نماز مىگزاردند و گروه بسيارى از ارباب ادب و ديانت اشعارى در رثاى او سرودند » . 27
2 - آثار و تأليفات ( كتاب و رسائل گوناگون )
ابو جعفر محمد بن جرير طبرى يكى از پركارترين و درازنويسترين علماى اسلام است كه همانند او بسيار اندك بودهاند 28 . اسناد موجود حكايت دارند كه طبرى « در مدت چهل سال از عمر خود هر روز چهل ورق مىنوشت » 29 . يكى از شاگردان او به نام ابو محمد فرغانى صاحب كتاب صلة التاريخ يا المذيل كه ذيلى است بر كتاب استادش ، نوشته است : « جمعى از شاگردان استاد [ طبرى ] مدت زندگانى او را از هنگام بلوغ تا زمان مرگش يعنى هشتاد و شش سالگى ، حساب كردند ، پس از آن اوراق مصنفاتش را بر ايام زندگانيش قسمت كردند ، به هر روزى چهارده ورق رسيد » . 30
فهرست عناوين كتب و رسائلى كه طبرى نوشته است با قيد احتياط به شرح زير است :