و مجيب الدعاست . در قرآن كريم مىفرمايد : « وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِى عَنِّى فَإِنِّى قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدّاعِ إِذا دَعانِ » « 1 » ( چون بندگان من از تو دربارهء من بپرسند ، بگو من نزديكم ، و دعاى دعاكننده را - چون مرا بخواند پاسخ مىگويم ) . دعا ركن شريعت و طريقت است . در قرآن مجيد سخن از ذكر و دعا و توصيه به هر دو - مخصوصاً دعاى خاموش و بدون بانگ بلند برداشتن - بسيار است . « أُدْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَخُفْيَةً » « 2 » ( پرودگار خويش را به زارى و نهانى بخوانيد ) . « ادْعُونِى أَسْتَجِبْ لَكُمْ » « 3 » ( مرا بخوانيد تا دعاى شما را اجابت كنم ) . + / « قل ما يعبأُ بكم ربى لولا دعاؤكم » « 4 » ( بگو اگر دعاى شما نباشد ، پروردگام اعتنايى به شما ندارد ) . دربارهء آيات مربوط به دعا در قرآن كريم و نيز دعاهاى روح پرور قرآنى ، بايد كتابى نوشت ، چنانكه كتابها نوشتهاند . در سنت معصومين عليهم السلام ، نيز هم توصيه به دعا بسيار است ، و هم نص و متن دعا كه براى تعليم به امت خويش تدوين فرمودهاند . انس از نبى اكرم صلى الله عليه و آله روايت كرده است كه فرمود :
« الدعاء مُخُّ العبادة » ( دعا مغز و روح عبادت است ) . همچنين سلمان از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت كرده است : « لا يردّ القضاء إلا الدّعاء » ( هيچ چيز قضاى الهى را نمىگرداند مگر دعا ) .
دربارهء تأثير يا اجابت دعا شبهاتى نيز به ميان آوردهاند :
شبههء اول ) اين است كه قضاى الهى ، مبرمتر و استوارتر از آن است كه با دعاى هر داعى تغيير يابد . پاسخش اين است كه خداوند مقهور و محكوم به قضا نيست . و اين تصور همان « يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ » [ دستان خدا بسته است ] گفتن بعضى از يهود است .
خداوند بالصراحه در قرآن كريم فرموده است : « يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَيُثْبِتُ وَعِنْدَهُ أُمُّ
هامش
( 1 ) . بقره ، آيه 186 .
( 2 ) . اعراف ، آيه 55 .
( 3 ) . غافر ، آيه 60 .
( 4 ) . فرقان ، آيه 77 .