قرآن . 2 ) دعاها نظير دعاهاى نامدارى كه چند سطر پيش از آنها ياد شد . 3 ) اعمال يعنى آدابى كه غالباً همراه با اذكار و ادعيهء خاص به مناسبت ايام عزيز مانند شب و روز جمعه ، و ايام هفته ، يا حتى ساعات روز يا ماههاى خاص مانند رجب و شعبان و رمضان يا ليالى قدر يا اعياد مذهبى و حتى نوروز ، بايد به جاى آورد كه در اغلب آنها طهارت ( اعم از غسل خاص يا وضو ) يا به جاى آوردن نمازها و تعقيبات خاص لازم است . 4 ) زيارات از جمله زيارت مشاهد معصومين عليهم السلام ، و مشاهد مشرفهء ديگر مانند مساجد خاصى در مدينه ، گورستان بقيع كه مدفن بعضى از ائمهء اطهار عليهم السلام است ، زيارت شهداى احُد ، زيارت حضرت حمزه رضى اللَّه عنه ، عم رسول اللَّه صلى الله عليه و آله ، زيارت جناب فاطمه بنت اسد ( مادر گرامى حضرت اميرالمؤمنين على عليه السلام و نظاير آن . 5 )
بخش ديگر از محتويات مفاتيح كه جزو رسالهء الباقيات الصالحات است شامل بعضى حرزها و تعويذها ( دعاهاى حفظ و دفع آفات ) است . از جمله تعويذ درد سر و درد گوش ، تعويذ درد شقيقه ، تعويذ درد دندان ، تعويذهاى تب ، دعاى رفع دشوار زاييدن زنان و نظاير آن . و همين بخش از مفاتيح ، و در واقع رسالهء الباقيات الصالحات - ضميمهء هميشگى مفاتيح - است كه با انتقاد يا متأسفانه با تمسخر بعضى از متجددان مواجه شده است . حال آنكه فى المثل سه چهار دعايى كه براى درد دندان نقل شده ، غالباً مروى از ائمهء اطهار عليهم السلام است و غالباً مشتمل بر آيات قرآنى است ، و هيچ سخن خفيف يا سخيفى در بر ندارد كه جاى طعن و طنز باشد . اين جزو نگرش و فرهنگ قدماى ما بوده است كه براى دردهاى جسمانى ، دواى روحانى جست و جو مىكردهاند . يا همچنين بنده مجدداً مراجعه كردم و ديدم دعاى مخصوص رفع دشوار زاييدن زنان ، چيزى جز چهار پنج آيهء قرآنى مناسب و مربوط به حمل و وضع حمل ، از جمله آيات مربوط به زادن حضرت مريم عيسى را عليهما السلام نيست . حال آنكه اگر چيزى هم از فرهنگ عامه در لابلاى ادعيه و زيارات مفاتيح الجنان راه پيدا مىكرد ، عجيب و غريب نبود . ولى روشدانى و امانتدارى و هشيارى مرحوم محدث قمى فقط
شناخت نامه محدث قمى ( فارسى ) — صفحة 194
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٩٤