دعاهايى كه بهترين بهانه و شرايط را براى تصفيهء باطن و ارتباط با معبود الهى فراهم مىآورد .
نهج البلاغه و احاديث منقول از امام على عليه السلام نيز ضمن تأكيد بر نقش و اهميت ذكر و دعا ، خود منبع ژرف و بىمانندى از ادعيه است . روحيه عرفانى و قدرت بيانِ ادبىِ امير المؤمنين على عليه السلام ، بهترين بستر و زمينه خلق ادعيه بوده است و اگر تنها به ساختار و محتواى دعاى كميل دقّت كنيم ، متوجه اهميت يگانه امام در اين عرصه خواهيم شد .
پس از امام على عليه السلام ، همه فرزندان ايشان در سلالهء امامت و عترت ، هر يك خزانهاى از ايمان و علوم دينىاند ، اما امام چهارم ، حضرت زين العابدين عليه السلام ، اهميت دعا و نيايش را بدانجا رساند كه نه فقط سبكى خاصى در اين عرصه يافت ، بلكه دامنهء مفاهيم را دائماً مىگسترد و چنان عاشقانه و ژرف با خداوند سخن مىگويد كه خوانندگان صحيفهء سجاديه دچار حيرت مىشوند . صحيفه ، نيا و ريشهء ادعيهء شيعه است . كتابى كه خود ريشه در قرآن دارد و در مكتب پيامبر و امام على عليهما السلام و فرزندانش پديد آمده و متحقق گرديده است .
با چنين پشتوانه ستبر و پيشينه درازى ، متأسفانه بسيارى از شيعيان چندان كه بايد ، ميراثبران خوبى براى ائمه نبودند . به رغم برخى دانشوران و ذاكران و عالمان كه از هراس تحريف مفاهيم و منابع دينى ، سعى بليغ در احياى تراث بىمانند و بىجايگزين شيعه در دورههاى مختلف داشتهاند ، برخى ديگر براى تبليغ و يا توجيه سخن و عمل خود و يا براى تمايز گذارى شيعه از ساير مذاهب و فرق اسلامى ، هر بدعت و خرافه و مجعولى را وارد روايات و مأثورات كرده و گاه موجب آسيبهاى فراوانى به اصل و فرع اعتقادات مردم و وهن مذهب شدهاند . اين طريقهء ناصواب ، از ابتدا به دليل تقيه و پوشيده بودن رواج داشت ، اما پس از تشكيل دولت ملّى صفويه كه وحدت و قدرت مذهب شيعه را در ايران گسترش بخشيد و تثبيت كرد ، به تدريج به
شناخت نامه محدث قمى ( فارسى ) — صفحة 159
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٥٩