ايشان در مسير بازگشت به اصالتها و رفع پيرايهها و اضافات و خرافات ، از مفاهيم و معارف شيعى را نشان مىدهد .
اثر انتقادى و كم نظير استاد ميرزا حسين نورى ، موسوم به لؤلؤ و مرجان به تنهايى يكى از بهترين كتابهاى ضد خرافه و عبرتآموز معاصر است . سيره و ساير آثار وى نيز يكسره وقف اين راه بوده و در اين راه به نگارش درآمده است . آثار شيخ عباس قمى نيز همين خصوصيت را دارد . وى و استادش ، علوم روايت و درايه و رجال را كه ماهيتى انتقادى و استقرايى و بسيار دقيق داشت ، با زحماتى طاقت فرسا احيا كردند و ماهيت اين علوم را كه نيازمند صبر بسيار از سوى محقق و گسترش معلومات و گردآورى منابع و تربيت حافظه و افزايش رجوعها و ارجاعها به اسناد متقن و مكتوب و عرضه آنها به يكديگر است ، با حوصلهاى فراوان محقَّق نمودند . سفينة البحار مرحوم محدث قمى نمونه عالى و كم نظيرى از به كارگيرى اين دانشها در دائرة المعارف بزرگ علامه مجلسى است .
اما آنچه نام شيخ عباس محدث قمى را در روزگار ما بلند آوازه كرده است ، بىشك كتاب معروف وى مفاتيح الجنان است . اين اثر از هر نظر شايسته توجه محققان علوم دينى تواند بود ، زيرا با توجه به مقدماتى كه گفته شد ، اثرات بسيارى بر جامعهء شيعى معاصر و مجموعهء معتقدات آن نهاده است . در حقيقت ، هيچ كتاب ديگرى جز قرآن كريم ، تا اين زمان ، چنين نفوذ و محبوبيتى در ميان مسلمانان شيعه نداشته است و با توجه به معاصر بودن اين اثر ، حتماً مىبايد محققان و صاحب نظران در باب دلايل آن جستجو و تحقيق كنند .
در اين كه مفاتيح الجنان به نيازهاى مخاطبان پاسخ داده و به همين دليل مقبول طبع مردم زيادى شده است هيچ شكّى نيست ، اما دامنهء اين نيازها را نيز گسترش داده و خود زمينه ساز شعاير و فرهنگ دينى خاصى شده است . در حقيقت آداب و ادعيهء متعددى كه همهء احوال و ايام و شهور و سنوات آدمى را در برگرفته و پوشش مىدهد ،
شناخت نامه محدث قمى ( فارسى ) — صفحة 161
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٦١