ايصال نص شريف آن به عموم مردم محسوب مىآمد ، ملاحظه سيرهء علمى و عملى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلّم نشان دهنده آن است كه رسمىترين و اولين نهاد تأسيسى ايشان همان دار القراءة به شمار مىآيد . از اين روى گروهى از صحابيان دين باور ، اهتمام غالب خويش را در جهت تحقق اين هدف مقدس مصروف داشتند . آنان با دقت تمام در اخذ و ضبط و كتابت و قرائت و تعليم قرآن به ديگران كوشيدند .
على عليه السّلام ، عبد اللّه بن مسعود ، ابىّ ابن كعب ، ابو الدرداء ، زيد بن ثابت ، سالم مولى حذيفه ، معاذ بن جبل و حذيفة اليمان را مىتوان از اين زمره دانست . « 1 » پس از آن دوران غرور آفرين و ثمر بخش نيز هرگز اين طريق پر شكوه مسدود نگرديد ، بلكه جاذبههاى پر فروغ كتاب حق پيوسته دلهاى جوينده را مجذوب خويش كرد .
صحابيان معلم در معاهد آموزشى خويش در شهرهاى بزرگ اسلامى ، دانشورانى را تربيت كردند كه رشتهء پيوند و حلقه رابط ميان نسل بعدى و مخاطبان پيامبر به شمار مىآمدند . معروفترين قاريان از تابعين كه قرائت خويش را از صحابه پيامبر اخذ كرده بودند اين گروهند :
در مدينه
سعيد بن مسيب ( 94 ه ) ، عروه ( 95 ه ) ، سالم بن عبد اللّه بن عمر ( 106 ه ) ، عمر بن عبد العزيز ( 101 ه ) ، سليمان بن يسار ( 107 ه ) ، عطاء بن يسار ( 103 ه ) ، ابن شهاب زهرى ( 124 ه ) ، مسلم بن جندب ( 110 ه ) ، معاذ بن حارث ( 63 ه ) ، عبد الرحمن بن هرمز اعرج ( 117 ه ) ، زيد بن اسلم ( 13 ه ) .
در كوفه و مكه
علقمه ( 62 ه ) ، اسود بن يزيد نخصى ( 75 ه ) ، مسروق ، عبيد بن عمر ( 72 ه ) ، عمرو بن شرحبيل ( 60 ه ) ، حارث بن قيس ، ابو عبد الرحمن سلمى ( 74 ه ) ، زر بن
هامش
( 1 ) ر . ك : ذهبى ، معرفة القرّاء .