ماه حرام اعلام مىكردند و اينجابجائى و به تأخير انداختن ماههاى حرام را « نسيئى » مىگفتند .
مفهوم « نسيئى » و تاريخچه آن :
نسيئى بر وزن فعيل از ماده نسأ به معناى تأخير است و به گفته ابن منظور اين واژه در مواردى مانند به تأخير افتادن عادت ماهانه زنها از وقت خود و يا تأخير افتادن اجل كسى و تأخير در قيمت كالاى فروخته شده و مانند آنها استعمال مىشود و « نسيئى » به معناى ماهى است كه عربها در جاهليت آن را به تأخير مىانداختند . سپس از فرا نقل مىكند كه نسيئى يا مصدر است و يا فعيل به معناى مفعول است . « 1 » اما طبرسى از ابوعلى نقل مىكند كه گفته : نسيئى مصدر است مانند : نذير و نكير و اينكه بعضيها گفتهاند نسيئى فعيل به معناى مفعول است درست نيست زيرا در اين صورت نسيئى نام آن ماه مىشود درحاليكه منظور از نسيئى عمل به تأخير انداختن ماه حرام است . « 2 » ولى بطوريكه در عبارت ابن منظور ديديم و ديگران نيز گفتهاند نسيئى به معناى خود ماه به تاخير افتاده نيز گفته مىشود .
همه كتب لغت نسيئى را به معناى تأخير گرفتهاند اما در بعضى از آنها معناى ديگرى ذكر شده و آن اضافه كردن و افزودن است . گفته مىشود : نسأت ابلى فى ظمئتها يعنى بر تشنگى شترم افزودم « 3 » كه البته اين افزايش عطش از جهت تأخير در آب دادن است بنابراين مىتوان گفت اين واژه به معناى افزايش ناشى از تأخير است .
جابجائى و تأخير انداختن بعضى از ماههاى حرام رسم و عادتى بود كه اعراب جاهلى تا سال دهم هجرت طى مراسم خاصى آن را انجام مىدادند و اين كار براى خود متصديان ويژهاى داشت كه به آنها « قلامسه » مىگفتند . آنها اين سمت را از پدران خود
هامش
( 1 ) - ابن منظور ، لسان العرب ج 1 ص 166 - 167 .
( 2 ) - طبرسى ، مجمع البيان ، ج 5 ص 44 .
( 3 ) - زمخشرى ، اساس البلاغه ص 929 و شبيه آن : زبيدى ، تاج العروس ج 1 ص 124 .