در اين باره كتابها نوشتهاند ، و از جمله آنهاست كتاب « الناسخ و المنسوخ » از ابو بكر النحاس كه 138 آيه را به عنوان آيات منسوخه آورده است هرچند كه اكثريت قريب به اتفاق آنها قابل مناقشه است .
مرحوم آيت اللّه العظمى خوئى « قدس سره » 36 مورد از مواردى را كه نحاس آورده به عنوان نمونههاى روشنى از آياتى كه در آنها ادعاى نسخ شده در كتاب « البيان » ذكر كرده و در آنها مناقشه كرده است يكى از آياتى كه منسوخ بودن آن را كسى انكار نكرده آيه « نجوا » است :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ناجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقَةً
« 1 »
اى كسانى كه با پيامبر نجوا مىكنيد ( درگوشى حرف مىزنيد ) پيش از نجوا صدقه بدهيد .
اين آيه با آيه بعدى نسخ شد و طبق روايات مستفيضهاى كه از طريق سنى و شيعه نقل شده وقتى آيه نجوا نازل شد تنها كسى كه به آن عمل نمود ، حضرت على بود و هيچكس ديگرى به آن عمل نكرد تا اينكه آيه نسخ شد . « 2 »
انساء
اين واژه به معناى وادار كردن كسى به فراموش كردن چيزى است اين كلمه با اشتقاقات مختلف خود ششبار در قرآن ذكر شده و آنچه محل نظر است موردى است كه در آيهء نسخ آمده است .
« ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها »
منظور از نسخ آيه معلوم شد اكنون بايد ديد منظور از « انساء » آيه چيست ؟ منظور اين است كه خداوند كارى مىكند كه به طور كلى آيهاى از يادها فراموش مىشود و اين بالاتر از نسخ است در نسخ خود آيه
هامش
( 1 ) - سوره مجادله ، آيه 12 .
( 2 ) - رجوع شود به بحار ، ج 35 ، ص 376 به بعد .