ايجاز و اطناب
وقتى متكلمى سخن مىگويد اگر سخن او به صورت معمولى و مبتذل باشد شنونده رغبتى به گوش دادن نشان نمىدهد ولى اگر با استفاده از تكنيكهاى خاص كلام و همراه با فنون فصاحت و بلاغت باشد ، شنونده را به سوى خود جلب خواهد كرد .
يكى از فنون مهم فصاحت و بلاغت كه باعث جلب شنونده به كلام متكلم مىشود ، ايجاز و اطناب است در اهميت موضوع كافى است كه بدانيم كه به عقيده بعضى از اهل فن ، فصاحت چيزى جز ايجاز و اطناب نيست .
« ايجاز » عبارت است از بيان يك مطلب با الفاظى كمتر از معمول آن هم بگونهاى كه به اداى مقصود متكلم لطمهاى نزند و يا موجب پيچيدگى عبارت نشود و « اطناب » عبارت است از بيان يك مطلب با الفاظى بيشتر از معمول البته در جائى كه مقام اقتضاى آن را بكند . واسطهء ميان ايجاز و اطناب را « مساوات » مىگويند كه لفظ با معنى مساوى است و اين گونه سخن گفتن خالى از لطف كلام است .
به عقيدهء اهل فن تمام جملات قرآن يا با ايجاز ادا شده و يا با اطناب . و كلام مساوى در قرآن وجود ندارد . « 1 »
در كتب مربوط به فنون فصاحت و بلاغت ، بحثهاى مفصلى درباره ايجاز
هامش
( 1 ) - سيوطى ، الاتقان ج 2 ص 54 .