ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ
« 1 »
به راه پروردگارت با حكمت و موعظهء نيكو دعوت كن و با آنها با روشى كه نيكوتر است مجادله نما .
در اين آيه به پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلم دستور داده مىشود كه در مقام دعوت مردم به ترتيب از سه روش استفاده كند : اول به وسيله حكمت و مقدمات علمى دوم به وسيلهء تحريك احساسات آنها و موعظه و سوم استفاده از مقدمات جدلى آن هم به صورت زيبائى كه احساسات طرف مقابل جريحهدار نشود .
در اينجا براى تتميم فايده صورت مجادلهاى را كه ميان نمرود و حضرت ابراهيم واقع شده و نيز مجادلهء ميان پيامبر اسلام صلى اللّه عليه و إله و سلم و نصاراى نجران را كه هر دو در قرآن آمده است ، مىآوريم :
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْراهِيمَ فِي رَبِّهِ أَنْ آتاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّيَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ قالَ أَنَا أُحْيِي وَ أُمِيتُ قالَ إِبْراهِيمُ فَإِنَّ اللَّهَ يَأْتِي بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِها مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِي كَفَرَ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
« 2 »
آيا نديدى كسى را كه با ابراهيم درباره پروردگارش محاجه و مناظره كرد كه خدا به او سلطنت داده بود هنگامى كه ابراهيم گفت : پروردگار من كسى است كه زنده مىكند و مىميراند . گفت : من نيز زنده مىكنم و مىميرانم ! ابراهيم گفت : همانا خداوند آفتاب را از مشرق بيرون مىآورد تو آن را از مغرب بيرون بياور . در اينجا آنكه كافر بود ( نمرود ) بهت زده شد و خدا گروه ظالمان را هدايت نمىكند .
هامش
( 1 ) - سوره نحل ، آيه 125 .
( 2 ) - سوره بقره ، آيه 258 .