خطابهاى قرآن
يكى از شيوههاى قرآن در بيان مطالب خود اينست كه گاهى پيش از بيان مطلب ، مخاطب خود را ندا مىدهد و از او نام مىبرد . معلوم است كه اين روش از نظر روانى تأثير زيادى در مخاطب دارد و او را به انديشيدن كامل در محتوى خطاب و مطلب ارائه شده وادار مىسازد .
اين موضوع در علوم تربيتى و روانشناسى روشن شده كه وقتى متكلم نام مخاطب را به صورت خطاب بيان كند توجه مخاطب يا شنونده به سخن متكلم جلب مىشود و او را از حواسپرتى و عدم توجه به سخن نجات مىدهد . وقتى به هنگام خطابه و سخنرانى مىگوئيم : اى آقا يا اى خانم مطلب چنان است و يا تيپ خاصى را با وصف آنها خطاب مىكنيم و مثلا مىگوئيم : آقاى راننده احتياط كن و يا نام شخص خاصى را مىبريم و مىگوئيم حسن آقا با تو هستم فلان كار را انجام بده ، در همه اين موارد مخاطب مورد نظر كه شايد تا آن زمان توجهى به گفتههاى گوينده نداشت ، با تمام حواس به سخن گوينده توجه خواهد نمود و پيام او را دريافت خواهد كرد .
بههرحال ذكر نام يا صفت شنونده در سخن گوينده يكى از شيوههاى تجربه شده براى جلب توجه اوست . قرآن كريم نيز در موارد بسيارى از همين شيوه استفاده كرده و مخاطبهاى خاصى را نام برده است بعضى از آنها عبارتند از :
1 - خطاب به عموم مردم : گاهى روى سخن با عموم مردم اعم از مؤمن و كافر است در اين گونه موارد گاهى مطلب با خطاب
( يا أَيُّهَا النَّاسُ )
آغاز مىشود كه در بيست و يك