مورد آمده است و گاهى با خطاب
( يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ )
است كه در دو مورد آمده است .
نمونه اينگونه خطابها به قرار زير است :
يا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
« 1 »
اى مردم عبادت كنيد پروردگارتان را كه شما و كسانى را كه پيش از شما بودند آفريد شايد پرهيزگار باشيد .
يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ
« 2 »
اى انسان چه چيزى تو را نسبت به پروردگار كريمت مغرور كرد ؟
البته توجه كنيم كه در خطاب " يا ايها الناس " حكم روى افراد بشر رفته و در خطاب " يا ايها الانسان " حكم روى نوع بشر است .
2 - خطاب به مؤمنان : در اين گونه خطابها روى سخن با گروه مؤمنان است بديهى است كه اين گونه خطابها اثر روحى خوبى بر اهل ايمان مىگذارد و لذت اين خطاب ، مطلبى را كه پس از آن مىآيد بسيار آسان مىنمايد هرچند كه دشوار باشد .
معمولترين خطاب در قرآن كريم همين خطاب به مؤمنان است كه با تعبير :
( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا )
آمده است اين تعبير در هشتاد و هفت مورد از قرآن كريم ذكر شده است و با تفحصى كه به عمل آمد معلوم شد مطلبى كه پس از خطاب آمده يكى از شش مورد است كه به ترتيب كثرت ورود به شرح زير است .
امر - در بسيارى از موارد پس از خطاب
( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا )
به چيزى امر مىشود و حكمى به صورت امر ابلاغ مىگردد به عنوان نمونه :
هامش
( 1 ) - سوره بقره ، آيه 21 .
( 2 ) - سوره انفطار ، آيه 6 .