پيامبر هم در آن باشد مورد قسم قرار مىدهد ، ارزش و اعتبار پيامبر را ترسيم مىكند .
سوگند خوردن قرآن به اجرام فلكى و به زمين و آسمان و ستارگان و شب و روز و روشنائى و تاريكى و پديدههاى ديگر عالم خلقت ، نوعى فراخوانى مردم به مطالعه و تفكر در اين پديدههاست كه هم عاليترين درس خداشناسى را از آن بياموزند و هم نيروهاى نهفته در طبيعت را به استخدام خود درآورند .
و يا در سورهء مباركهء تين در كنار سوگند خوردن بهطور سينا و شهر مكه كه جايگاه وحى الهى و تأمينكنندهء غذاى روحى براى انسان بودند ، به دو غذاى جسمى انجير و زيتون هم سوگند مىخورد و اين معناى خاص خود را دارد و عموميت و شمول آموزههاى قرآن را مىرساند كه پابهپاى نيازهاى روحى انسان به نيازهاى جسمى او نظر دارد .
معمولا وقتى ما سوگندى مىخوريم براى تأكيد يك مطلب ديگر است و مثلا سوگند مىخوريم كه فلان عمل را انجام دادهايم . چيزى كه به آن قسم مىخوريم « مقسم به » و مطلبى كه بخاطر آن قسم مىخوريم « جواب قسم » خوانده مىشود . در قرآن كريم گاهى جواب قسم حذف شده و تنها قسم و مقسم به آمده است يعنى خداوند در مواردى به چيزى قسم مىخورد ولى موضوع و مطلبى را كه قسم براى تأكيد آن باشد ذكر نمىكند . در اين گونه موارد منظور خداوند بيان اهميت و ارزش مقسم به است و جواب قسم هم حقانيت اوست كه بيان نشده است . از اين نمونه مىتوان به موارد زير اشاره كرد :
ص وَ الْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ وَ شِقاقٍ
« 1 »
قسم به قرآنكه داراى ذكر است بلكه كافران در سركشى و ستيز هستند .
هامش
( 1 ) - سوره ص ، آيات 2 - 1 .