علامت مضموم با اشباع ضمهء معكوس ( ، ) است كه در بعضى قرآنها براى توجه خواننده در بالاى هاء ضمير نگاشته مىشود و نشانهء مكسور با اشباع ، الف مقصوره است كه در زير آن نهاده شده مانند : إنّه - سمعه و در برخى از قرآنهاى چاپ كشورهاى عربى بجاى الف مقصوره حرف « ى » مينويسند .
دوم بدون اشباع - در صورتى كه ما قبل يا ما بعد و يا هر دو طرف هاء ضمير ، ساكن باشد در حال وصل با همان حركت ضمه يا كسره خوانده مىشود كه آن را مضموم و مكسور بدون اشباع گويند و در اين حالت اگر ما قبل هاء ضمير ، مفتوح يا ساكن باشد هاء ضمير مضموم است و چنانچه مكسور يا « ياء » ساكن باشد هاء ضمير نيز مكسور است .
مضموم بدون اشباع مانند :
خُذُوهُ فَغُلُّوهُ
-
فَسَبِّحْهُ وَ أَدْبارَ السُّجُودِ
-
آتَيْناهُ حُكْماً
-
لَهُ الْمُلْكُ
-
مِنْهُ اسْمُهُ
-
يَعْلَمْهُ اللَّهُ .
مكسور بدون اشباع مانند :
فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ
-
بِهِ الَّذِينَ
-
يَأْتِيهِ الْمَوْتُ
-
إِلَيْهِ الْمَصِيرُ .
اما دربارهء دو جملهء زير :
الف -
بِما عاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ
( به آنچه پيمان بسته بر آن با خدا - آيه 10 سورهء فتح ) .
ب -
وَ ما أَنْسانِيهُ
( و از ياد من نبرد آن ماهى - آيهء 63 سورهء كهف ) .
با اينكه مطابق قاعدهء نامبرده هاء ضمير در هر دو جمله بايد مكسور باشد ولى در رسم الخط قرآن مضموم نگاشته شده و حفص راوى عاصم در هر دو موضع برابر رسم الخط قرآن بضم « هاء » خوانده و قراء ديگر بكسر « هاء » قرائت كردهاند كه حفظ رسم الخط قرآن اولى است .
در مورد كلمات مشروحهء زير :
1 -
وَ إِنْ تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ
( اگر شكر پروردگار بجاى آريد آن را براى شما مىپسندد - آيهء 7 سورهء زمر ) .
چون يرضه در اصل يرضاه بوده و الف آن حذف شده « جزاء شرط است كه بايد مجزوم شود و جزم آن بحذف الف است » بسبب اينكه ما قبل هاء ضمير در اصل