( * ) 4 - تفسير به سنّت و اثر
تفسير قرآن به روايات تفسيرى ، از پيامبر اكرم - صلى اللّه عليه و آله - و ائمه اطهار - عليهم السلام - از شيوههاى ابتدايى در تفسير قرآن است كه از صدر اسلام تاكنون ، مورد توجه خاص مفسرين ، به ويژه دانشمندان شيعه بوده است ؛ به گونهاى كه برخى از ايشان تفسير قرآن به غير سنت را تحريم كردهاند .
انشاء اللّه دامنهء اين بحث را در بخش جايگاه نقل خواهيم گستراند و در اينجا تنها براى حفظ ترتيب و تقسيم مذكور متعرض آن شديم .
( * ) 5 - تفسير به عقل و درايت
الف - تفسير به رأى و ديدگاه شيخ
شيخ طوسى در مقدمهء گرانقدر خود ، مسئله پر جنجال « تفسير به رأى » را مطرح مىكند . اخباريگراها ، روايات نهى كنندهء تفسير به رأى را هماره ، سپر خويش نهاده و تفسير قرآن را به جز با « اثر صحيح » ممنوع دانستهاند .
شيخ طوسى كه از پيشتازان مبارزه با اين دسته بوده ، در ديگر آثار فقهى و اصولى خود 49 نيز ، در برابر آنها قد علم كرده و آنان را از جهّال و عوام زدگان اصحاب حديث برمىخواند ؛ و با متروك خواندن ظواهر اين دسته از روايات و با استدلال به پارهاى از آيات و روايات ، تفسير به عقل را معتبر و جايز مىشمارد .
ايشان مىگويد :
« ظاهر روايات و اخبار رسيده از اصحاب اينست كه تفسير قرآن تنها با حديث صحيح نبوى يا علوى جايز است زيرا پيامبر و ائمه اطهار - عليهم السلام - كلامشان حجت است . »
آنگاه دو روايت از عامه را در اين باره نقل مىكند . 50 سپس با طرح پرسشى و استشهاد به ظاهر آياتى ، عقل را به قضاوت برمىخواند : « نظر ما اين است كه وجود تناقض و تضاد در كلام الهى جايز و پسنديده نيست پس چگونه آن را « بيان للناس » توصيف مىكند ، در حالى كه ظاهرش مفهوم و روشن نيست ؟ ! در اين صورت ، آيا اين