فصل سوم آراء كلامى شيخ طوسى در تبيان ( بحث تكميلى )
در تكميل مبحث شاخصها و ارائه نمونهها و تابشهاى كلامى جامعتر ، و آشنايى عملى با روش اثباتى شيخ و تبيين اصول عقايد ، همچنين شناخت ضمنى آراء كلامى اشاعره و معتزله كه نمونه نوعى مقايسه و تطبيق ميان آنها ملحوظ است ، طرح اين مبحث ضرورى و مفيد به نظر رسيد . چه ، آراء كلامى شيخ معظّم ، در همان قالبهاى دلالتى ، بيان شده و هيچگونه بحث جداگانه و مبسوطى در بيان اصول اعتقادى شيعه ، ارائه ننموده است . از اينرو ، آنچه در اين بخش آورده شده ، طرح مباحث اثباتى آراء كلامى اماميه است كه شيخ طوسى به عنوان مرجع فقهى و كلامى در عصر خويش بيان داشته و لذا از اهميت و موقعيت خاصى برخوردار مىباشد :
( * ) 1 - توحيد
مسئله توحيد و يگانگى خداوند سبحان مورد اتفاق و اجماع همهء فرق و مذاهب اسلامى است هر چند در مورد صفات او اختلاف نظر وجود دارد . شيخ طوسى - عليه الرحمة - با اين اعتقاد كه راه اثبات خداوند و صفات او ، افعال و آثار اوست 1 ، در جاى جاى تبيان ، به مسئلهء نظرى بودن شناخت و اكتسابى بودن معارف ، از راه تدبّر و تفكر در اين آثار ، تأكيد مىورزد . و بر همين اساس ، ذيل بيشتر آيات طبيعى ، يعنى