از كتاب خدا را فرا گرفته ، آنچه را كه حفظ كرده نزدش بزرگ و گرامى خواهد بود .
از اينجا حديث انس مىگويد : « چون مردى بقره و آل عمران را براى ما مىخواند در نظر ما بزرگ مىنمود « 1 » » و يا :
ربع قرآن هر كه را محفوظ بود * جل فينا از صحابه مىشنود
و بدينجهت قراءت به نماز به سورهء افضل بايد باشد . . .
نامها و شمارهء سورهها
هر سورهاى نامى دارد و بسيارى از سورهها هر يك چند نام دارد كه در روايات مختلفه آمده و چنين گفتهاند كه نام سورهها توقيفى است .
نام هر سوره با متن آن مناسبت و بستگى تام دارد . چنان كه سورهء بقره را بمناسبت داستان بقره و حكمت شگفتى آورى كه در آن هست بدين نام خواندهاند و سورهء نساء را به علت احكام دربارهء زنان و سورهء انعام را به جهت احوال چارپايان چنين ناميدهاند .
سورههائى هم كه چند اسم دارند يكى از آن ميان مشهورتر و معروفتر است .
اما در مورد تعداد سورهها ، چنان كه در مصحف عثمانى آمده ، ارباب حلّ و عقد همگى آن را يكصد و چهارده سوره دانند . اولش « فاتحة الكتاب » و آخرش « الناس « 2 » » .
چنان كه در فصل مصاحف گذشت ، بودند كسانى كه سورههاى قرآنى را به شمارههاى ديگرى مىدانستند . گفتهاند كه عاصم الجحدرى و مجاهد قرآن را 113 سوره مىدانستهاند . آنها سورههاى انفال و توبه را كه ميانشان بسم اللّه نيست يكى گرفتهاند « 3 » . يا مصحف ابن مسعود « معوّذتين » را نداشته و 112 سوره بوده ، ولى چنان كه در مصحف او ديديم و مجموع دو روايت را كه سنجيديم معوذتين و فاتحه را نداشت . بنابراين مصحف او 111 سوره داشته است . مصحف ابىّ بن كعب را هم گفتند كه 116 سوره مىبود چون دعاء استفتاح و قنوت را بنام سورههاى خلع و حفد ( يا جيد ) داشته است . ولى سيوطى مىگويد كه بايد 115 سوره مىشد زيرا سورههاى فيل و قريش را يك سوره گرفته است « 4 » . اما در مصحف او ديديم كه بروايت سيوطى
هامش
( 1 ) اتقان 1 : 66 و 2 : 176 نوع 78 فيه ما فيه 296 .
( 2 ) البرهان 1 : 251 ، 270 .
( 3 ) الفهرست ابن النديم : 47 چاپ قاهره ، برهان 1 : 251 .
( 4 ) البرهان 1 : 251 ، الاتقان 1 : 65 .